Araştırmacı İzni mi, Mavi Kart mı? Bilim İnsanları İçin Doğru Oturum İzni

Almanya’daki bir üniversite ya da enstitüyle anlaştın; postdoc, proje araştırmacısı veya Ar-Ge uzmanı olarak gideceksin. Önünde çoğu zaman iki kapı var: araştırmacı izni (§18d) ve AB Mavi Kart (§18g). Alman Dışişleri Bakanlığı’nın Vize El Kitabı açık: İki iznin de şartlarını sağlıyorsan seçim hakkın var.

Peki hangisi senin için daha avantajlı? Cevap maaşına, finansman şekline, kurum değiştirme planına ve Almanya’da kalıcı olma hedefine bağlı. Bu yazıda bilim insanlarına özgü farkları ve 6 örnek profili ele alıyoruz.

Üniversite mezunu herkes için genel Mavi Kart ile §18b seçimini Mavi Kart mı, nitelikli iş gücü vizesi mi? yazımızda anlattık. Burada yalnızca araştırmacıların karşılaştığı seçime odaklanıyoruz. Araştırmacı izninin tüm şartları Almanya Araştırmacı Vizesi sayfamızda.

İçindekiler
  1. Önce kural: ikisine aynı anda başvuramazsın
  2. Bilim insanı gözüyle karşılaştırma tablosu
  3. Bilim insanlarına özgü 4 fark
  4. 6 profil, 6 karar
  5. Bugün §18d, yarın Mavi Kart?
  6. İnfoyed ile doğru izin seçimi
  7. Sık sorulan sorular

Önce kural: ikisine aynı anda başvuramazsın

Kanun bu seçimi senden ister. AufenthG §19f(3) Nr. 2’ye göre Almanya’da veya başka bir AB ülkesinde Mavi Kart başvurusu yapmış kişiye araştırmacı izni verilmez. Vize El Kitabı da aynısını söylüyor: Mavi Kart başvurusu sonuçlanmadıkça §18d izni verilemez; Mavi Kart verilir ya da reddedilirse §18d yeniden gündeme gelir.

Yani “ikisine birden başvurayım, hangisi çıkarsa” stratejisi işe yaramaz. Kararı başvurudan önce vermelisin.

Bilim insanı gözüyle karşılaştırma tablosu

Ölçüt Araştırmacı izni (§18d) AB Mavi Kart (§18g)
Temel belge Kabul anlaşması veya §38f bilgilerini içeren sözleşme Diplomana uygun, en az 6 aylık iş sözleşmesi
Maaş eşiği (2026) Yok; burslu/kendi finansmanında ayda net 1.091 €, istihdamda en az asgari ücret Brüt yıllık 50.700 €; ISCO 21, 23 gibi gruplarda ve son 3 yılda mezun olanlarda 45.934,20 €
Burs ile Mümkün Mümkün değil (iş sözleşmesi şart)
Federal İş Ajansı onayı Gerekmez Genel eşikte gerekmez, düşük eşikte gerekir
Kapsam Anlaşmadaki kurumda araştırma ve öğretim Diplomana uygun iş
Kurum/iş değiştirme İzin, anlaşmadaki kuruma bağlı Yabancılar Dairesi izni gerekmez; ilk 12 ayda daire değişikliği 30 gün askıya alabilir
AB içi mobilite Başka AB ülkelerinde araştırma (§18e, §18f) İş seyahati (§18h), 12 ay sonra başka AB ülkesine geçiş (§18i)
Kalıcı oturum 3 yıl izin, 36 ay prim, B1 (Almanya’da yükseköğrenim bitirene 2 yıl / 24 ay) 27 ay çalışma ve prim + A1; B1 ile 21 ay
Eşe A1, konut şartı Yok Yok
Anne-baba getirme (§36(3)) Mümkün (1 Mart 2024 ve sonrası ilk izin) Mümkün (1 Mart 2024 ve sonrası ilk izin)

Mavi Kart’ın düşük eşiği, ISCO-08 meslek gruplarına göre uygulanır. Bu gruplar arasında 21 (fen ve mühendislik uzmanları) ve 23 (öğretim uzmanları) gibi akademide sık görülen gruplar var. Senin pozisyonunun hangi gruba girdiğini unvan değil işin içeriği belirler.

Bilim insanlarına özgü 4 fark

1. Burs varsa yol tektir

Mavi Kart bir iş sözleşmesi ve maaş ister. Burslu (Stipendium) geliyorsan Mavi Kart seçeneği hiç doğmaz; senin yolun §18d’dir. Burs ayda 1.091 €’nun altındaysa farkı başka bir kaynakla tamamlaman gerekir.

2. Kurum değiştirme özgürlüğü

§18d izni, kabul anlaşmasında adı geçen kurumdaki araştırma ve öğretim için verilir (§18d(5)). Başka bir enstitüye geçmek istersen yeni bir anlaşma ve Yabancılar Dairesi’nde yeni bir izin süreci gerekir.

Mavi Kart’ta ise iş değiştirmek için Yabancılar Dairesi’nin izni gerekmez (§18g(4)). İlk 12 ayda daire değişikliği 30 gün askıya alıp şartlar yoksa reddedebilir. Akademiden sanayiye geçme ihtimalin yüksekse bu fark önemli.

3. AB içinde hareket

Avrupa’da ortak projeler yürütüyorsan §18d’nin avantajı büyük. AB Direktifi 2016/801 kapsamındaki araştırmacı izniyle başka AB ülkelerinde belirli süre araştırma yapabilirsin; BAMF bunun için orada ayrı bir oturum izni gerekmediğini yazıyor. Mavi Kart’ın mobilitesi ise iş seyahatleri ve başka bir AB ülkesine Mavi Kart’la geçiş üzerine kurulu.

4. Kalıcı oturum ve emeklilik primi

Kalıcı oturuma en hızlı yol Mavi Kart: B1 Almancayla 21 ay, A1 ile 27 ay (§18c(2)). §18d’de ise kural 3 yıl, 36 ay prim ve B1 (§18c(1)). Almanya’da bir yükseköğrenimi (örneğin doktorayı) bitirdiysen süre 2 yıl ve 24 aya iner.

Burslu araştırmacılar için ayrıca bir tuzak var. §18c(1), zorunlu veya isteğe bağlı emeklilik primi ya da buna denk bir özel emeklilik sigortası şartı arıyor.

Burs döneminde genellikle yasal emeklilik sigortasına prim ödenmez; bu dönem 36 aylık hesaba kendiliğinden girmeyebilir. Kalıcı oturumun ayrıntıları Araştırma sonrası Almanya’da kalmak yazımızda.

Teklifine göre §18d mi Mavi Kart mı, birlikte bakalım → WhatsApp

6 profil, 6 karar

Aşağıdaki maaşlar örnek amaçlıdır; kendi sözleşmeni 2026 sınırlarıyla karşılaştır.

1. Burslu postdoc, ayda 2.000 € burs

Bir vakıf bursuyla Alman bir üniversitede 2 yıllık proje.

Karar: §18d. İş sözleşmesi olmadığı için Mavi Kart mümkün değil. 365 günlük kapsamlı özel sağlık sigortası ve emeklilik primi konusunu baştan planla.

2. Postdoc, TV-L sözleşmesi, brüt yıllık 58.000 €

Fizik alanında, tam zamanlı, 3 yıllık sözleşme.

Karar: Çoğu zaman Mavi Kart. Maaş genel eşiği aşıyor, BA onayı gerekmez, kalıcı oturuma 21–27 ayda ulaşabilirsin. Ancak AB’de ortak projelerin yoğunsa §18d’nin mobilite avantajını da tart. Üniversite sözleşmelerinin vize gözüyle okunuşunu Almanya’da doktora pozisyonu ve maaşı yazımızda anlattık.

3. Doktora adayı, yüzde 65 sözleşme, brüt yıllık 34.000 €

Proje çalışanı olarak doktora yapıyor.

Karar: §18d (veya öğrenci izni). Maaş Mavi Kart eşiklerinin altında. Vize El Kitabı’na göre en az yüzde 50 iş sözleşmesiyle çalışan doktora adayları için §18d özellikle uygun; öğrenci izni (§16b) de seçenek. Bu seçimi Almanya Doktora Vizesi sayfasında ayrıntılı karşılaştırdık.

4. Kimya mühendisi, şirket Ar-Ge birimi, brüt yıllık 48.000 €

Mezuniyeti 8 yıl önce, şirket BAMF tarafından tanınmış araştırma kurumu değil.

Karar: İkisi de mümkün, karar planına göre. Mühendisler ISCO 21’de olduğu için düşük eşikle Mavi Kart açık ama BA onayı gerekir. §18d’de BA onayı yok; ancak özel finansmanlı kurum masraf üstlenme beyanı verir ve kurum tanınmış olmadığı için Yabancılar Dairesi onayı devreye girer. Kalıcı oturum ve iş değiştirme önceliğinse Mavi Kart öne çıkar.

5. Misafir profesör, 6 ay, kendi üniversitesinden maaş alıyor

Türkiye’deki üniversitesinden izinli, Almanya’da bir enstitüde araştırma yapacak.

Karar: §18d. Alman işvereni yok, Mavi Kart söz konusu değil. Finansman, Türkiye’deki maaşı ve kurum yazısıyla kabul anlaşmasında gösterilir. 90 günü aşmayan ziyaretlerde ise ulusal vizeye gerek yok; bunu Misafir bilim insanı Schengen vizesi yazımızda anlattık.

6. Sadece ders verecek öğretim görevlisi

Araştırma yok, yalnızca öğretim.

Karar: §18d değil. Vize El Kitabı’na göre yalnızca ders veren bilim insanları §18d kapsamına girmez; maaşı uygunsa Mavi Kart, değilse istihdam yönetmeliğindeki ayrı düzenleme (§19c(1) ile BeschV §5) söz konusu olur.

Bugün §18d, yarın Mavi Kart?

Seçimin kalıcı değil. Almanya’da §18d iznin varken Mavi Kart şartlarını sağlayan bir iş bulursan Yabancılar Dairesi’nde Mavi Kart’a geçebilirsin. Dikkat: Mavi Kart’ın 21/27 aylık süresi §18g kapsamındaki çalışmayı sayar (§18c(2)); §18d döneminin bu süreye nasıl yansıyacağını geçişten önce kontrol et.

Aile açısından ise iki yol arasında pratik fark yok: eşten A1 istenmez (§30(1)), eş ve çocuklar için konut şartı aranmaz (§29(5)) ve 1 Mart 2024 ve sonrasında ilk kez verilen izinlerde anne-baba getirme yolu (§36(3)) her ikisinde de açık. Bu yolda ebeveynlerin geçiminin güvence altında olması şartı ise iki izinde de aynen aranır.

İnfoyed ile doğru izin seçimi

Kategori seçimi, araştırmacı dosyasının ilk ve en kritik kararıdır. Sözleşme, burs, ISCO grubu ve kariyer planı birlikte okunmadan verilen karar, ya gereksiz bir BA onayı bekleyişine ya da daha uzun bir kalıcı oturum yoluna dönüşebilir. Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli.

Ücretsiz ön değerlendirmede sözleşmeni veya kabul anlaşmanı inceler, hangi yolun senin için avantajlı olduğunu gerekçesiyle anlatırız. Kabul anlaşmasının eksiklerini Aufnahmevereinbarung kontrol listesi üzerinden kontrol eder; diploma ve nüfus belgelerinin yeminli tercümesini İnfoyed Tercüme ile aynı çatı altında hazırlarız.

Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara. Tüm çalışma yollarının karşılaştırması Almanya Çalışma Vizesi çatı sayfamızda; Mavi Kart’ın tüm şartları Almanya Mavi Kart sayfamızda.

Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp

Sık sorulan sorular

Hem §18d hem Mavi Kart şartlarını sağlıyorum; seçim hakkım var mı?

Evet. Vize El Kitabı’na göre iki iznin şartlarını da sağlıyorsan seçim hakkın var. Ancak Mavi Kart başvurusu açıkken §18d verilmez (§19f(3)).

Burslu araştırmacı Mavi Kart alabilir mi?

Hayır. Mavi Kart bir iş sözleşmesi ve maaş şartına bağlı. Burslu araştırmacılar için yol §18d’dir.

Hangisiyle daha hızlı kalıcı oturum alırım?

Genellikle Mavi Kart ile: B1 Almancayla 21 ay, A1 ile 27 ay. §18d’de 3 yıl, 36 ay prim ve B1 gerekir; Almanya’da yükseköğrenim bitirdiysen 2 yıl ve 24 ay.

§18d ile Almanya’da ek iş yapabilir miyim?

İzin, anlaşmadaki kurumda araştırma ve öğretim için verilir. Kurum dışında başka bir işte çalışmak ayrı izne bağlıdır.

Eşim için hangisi daha avantajlı?

Pratikte fark yok. İki izinde de eşten A1 Almanca istenmez, konut şartı aranmaz ve eş çalışabilir.

Başka AB ülkelerinde de araştırma yapacağım; hangisini seçmeliyim?

Sık ve uzun AB içi araştırma kalışların varsa §18d’nin mobilite kuralları (§18e, §18f) genellikle daha uygun. Bu planı kabul anlaşmasına da yazdırmalısın.

Son güncelleme: 30 Ekim 2026