Almanya’daki bir laboratuvarda üç haftalık ölçüm, ortak proje toplantısı ya da iki aylık misafir araştırmacılık… Bu tür kısa ziyaretler için ulusal araştırmacı vizesi gerekmez. Vize El Kitabı’na göre 12 ayda en fazla 90 güne kadar süren bilim insanı kalışlarında vize, AB Vize Kodu’na göre, yani Schengen vizesi olarak verilir.
Kısa ziyaret kolay görünür, ama iki soruyu doğru cevaplaman gerekir: Almanya’da yaptığın iş “çalışma” sayılıyor mu ve dosyan bir turist ya da iş seyahati dosyasından neyle ayrılıyor?
Bu yazıda davet yazısını, iki ayrı 90 gün hesabını, doğru randevu kategorisini ve ziyaretin ne zaman ulusal vizeye dönüşmesi gerektiğini anlatıyoruz.
90 günü aşan araştırmalar için Almanya Araştırmacı Vizesi sayfamıza bak; ulusal vize ve kabul anlaşması orada.
İçindekiler
Kısa ziyaret neden “çalışma” sayılmaz?
Normalde Almanya’da çalışmak için çalışma izni gerekir. İstihdam Yönetmeliği’nin (BeschV) 30. maddesi ise bazı kısa faaliyetleri “istihdam sayılmaz” diye tanımlıyor. 30. maddenin 2. bendi, BeschV §5 ve §22’deki faaliyetlerin 12 aylık bir dönemde en fazla 90 gün yapılması halinde istihdam sayılmadığını söylüyor.
Bu iki madde bilim insanları için şunları kapsıyor:
- BeschV §5: Üniversitelerin ve araştırma-geliştirme kurumlarının bilimsel personeli; üniversitelerde ve kamu hukuku tüzel kişisi olan, ağırlıklı olarak kamu kaynağıyla finanse edilen veya kamu şirketi olarak işletilen araştırma kurumlarındaki misafir bilim insanları (Gastwissenschaftler); misafir bilim insanının ekibindeki mühendis ve teknisyenler.
- BeschV §22 Nr. 1: Yurt dışındaki ikametini koruyarak Almanya’da özel bilimsel değeri olan konferans veya sunumlar yapan kişiler.
Türkiye’deki Alman temsilcilikleri de güncel bilgilendirme sayfasında araştırmacılar için bu kuralı açıkça hatırlatıyor. Yani bu sınırlar içinde kalan bir misafir araştırmacılık için ayrıca çalışma izni gerekmez.
Dikkat: BeschV §5’teki misafir bilim insanı (Gastwissenschaftler) tanımı üniversiteler ve kamu ağırlıklı araştırma kurumlarıyla sınırlı; §5 Nr. 1 ise Ar-Ge kurumlarının kendi bilimsel personelini kapsar. Özel bir şirketin Ar-Ge birimine kısa ziyaret yapıyorsan durum, iş görüşmesi veya proje toplantısıysa ticari vize kapsamına girebilir; bunu Almanya Ticari Vize sayfamızda anlattık.
İki ayrı 90 gün hesabı
Bu konuda en çok yapılan hata, iki farklı kuralı tek kural sanmak.
| Kural | Ne sayar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Schengen kalış kuralı | Herhangi bir 180 günlük dönemde Schengen alanında en fazla 90 gün kalış | Schengen vizesi kuralları |
| “İstihdam sayılmama” kuralı | 12 aylık dönemde Almanya’da en fazla 90 gün bilimsel faaliyet | BeschV §30 Nr. 2 |
İki sınır aynı anda işler. Örneğin ocak-şubat döneminde 60 gün, temmuzda 40 gün Almanya’da araştırma yaptıysan Schengen’in 180 günlük hesabı açısından sorun olmayabilir.
Ama 12 ay içinde toplam 100 gün bilimsel faaliyette bulunduğun için BeschV sınırını aşmış olursun. Yılda birkaç kez giden araştırmacılar gün sayısını iki ayrı tabloda takip etmeli.
Schengen gün hesabını örneklerle Schengen 90/180 kuralı yazımızda anlattık. Toplam süren baştan 90 günü aşıyorsa Schengen vizesi doğru kategori değildir: Bu vize Almanya’da araştırmacı iznine çevrilemez. Ulusal vizeyle başlaman gerekir.
Davet yazısında olması gerekenler
Ev sahibi kurumun yazısı, dosyanın kalbidir. Büyükelçiliğin “Staj, Kültürel/Sportif Etkinlik, Kongreye katılım” bilgi notu, akademik etkinlikleri de kapsıyor ve davet yazısında şu bilgileri istiyor:
- Davet eden kurumun adresi ve iletişim bilgileri, faaliyetin Almanya’da yapılacağı yer,
- Faaliyetin zaman aralığı ve türü,
- Başvuru sahibinin adı, kişisel bilgileri ve pozisyonu,
- Varsa kalış masraflarının karşılanacağına dair beyan.
Kısa araştırma ziyaretinde bunlara şunları da eklemeni öneririz; dosyanın amacını ve BeschV sınırını netleştirir:
- Araştırmanın konusu ve hangi birimde, kimin ev sahipliğinde yapılacağı,
- Ziyaretin ücretli olup olmadığı; ücret ödeniyorsa kim tarafından,
- Kurumun hukuki niteliği (devlet üniversitesi, kamu finansmanlı enstitü vb.),
- Kalışın toplam gün sayısı.
Kongre ve konferans organizatörlerinin yazısı için ayrıntılı şablonu Almanya kongre davet mektubu yazımızda bulabilirsin.
Dosyanın geri kalanı
Bilgi notuna göre genel Schengen belgeleri de istenir: imzalı başvuru formu, pasaport, son 10 yılın vizelerinin fotokopisi, biyometrik fotoğraf, seyahat sağlık sigortası, ulaşım ve konaklama belgeleri, barkodlu vukuatlı nüfus kaydı ve masrafları karşılayacak maddi imkân. Çalışanlar ve memurlar için işveren yazısı ile SGK dökümü eklenir.
Akademisyenler için pratik bir not: Türkiye’deki üniversitenin görevlendirme veya izin yazısı, işveren yazısı yerine geçer. Yazıda izin süresi, ücretli/ücretsiz olduğu, seyahatin amacı ve masrafların kim tarafından karşılandığı yazmalı. Genel görev yazısı ilkelerini Almanya vizesi işveren görevlendirme yazısı yazımızda anlattık.
Seyahat sağlık sigortası en az 30.000 € teminatlı olmalı ve tüm Schengen alanında geçerli olmalı. Poliçe seçimini Schengen seyahat sağlık sigortası yazımızda anlattık.
Vize harcı: ayrıntılar ayrı yazımızda
Araştırma veya bilimsel toplantı için seyahat eden araştırmacılar, AB Vize Kodu’na göre Schengen vize harcından muaf tutulabilir. Kimlerin bu kapsama girdiğini, hangi belgelerle kanıtlandığını, doktora öğrencilerinin durumunu ve iDATA hizmet bedelini Akademisyenler için Schengen vize harcı muafiyeti yazımızda ayrıntılı anlattık.
Bu dosya açısından tek pratik notumuz şu: Muafiyet isteyeceksen, davet yazısında ziyaretin araştırma amaçlı olduğu ve senin akademik unvanın açıkça yazmalı. Yukarıdaki davet yazısı listesi bu yüzden önemli.
Kısa ziyaret ne zaman ulusal vizeye dönüşmeli?
Vize El Kitabı, 90 günü aşan tüm araştırmacı kalışlarını §18d kapsamında değerlendiriyor. Yani toplam kalışın baştan 90 günü aşıyorsa, ya da 12 ay içindeki ziyaretlerin toplamı BeschV’deki 90 günü geçecekse, Schengen vizesi doğru yol değildir.
Bu durumda ev sahibi kurumdan bir davet yazısı değil, kabul anlaşması (Aufnahmevereinbarung) istemen gerekir. Anlaşmada hangi maddelerin bulunması gerektiğini Aufnahmevereinbarung kontrol listesi yazımızda madde madde anlattık.
Başka bir AB ülkesinde araştırmacı oturum iznin varsa durum farklı: Almanya’daki kısa araştırma kalışların için çoğu zaman yeni bir vize gerekmez, ev sahibi kurum BAMF’a bildirim yapar. Bu yol Türkiye’deki temsilciliğe değil, Almanya’daki makamlara işler; ayrıntılar Almanya Araştırmacı Vizesi sayfamızın AB içi mobilite bölümünde.
Misafir araştırma dosyanı birlikte hazırlayalım → WhatsApp
Randevu ve kategori
Türkiye’de Almanya için Schengen başvuruları iDATA üzerinden randevuyla yapılır. “Staj, Kültürel/Sportif Etkinlik, Kongre” bilgi notu, bu kapsamdaki başvurular için Kültür Vizesi randevu listesine kayıt olunmasını istiyor. Pratikte ise misafir bilim insanı ve laboratuvar ziyaretleri iDATA’da Ticari/İş seyahati kategorisinden açılıyor. Yanlış kategoride alınan randevu kabul edilmez ve hizmet bedeli iade edilmez; kayıt adımlarını iDATA Almanya vize randevusu yazımızda anlattık.
Başvuruyu seyahatten en erken 6 ay, en geç 15 gün önce yapabilirsin. Karar genellikle 15 gün içinde çıkar. Büyükelçilik kültür kategorisinde bekleme süresini kısa olarak açıklıyor; yine de takvimini toplantı tarihinden geriye doğru planla.
Düzenli ziyaret eden araştırmacılar için iyi bir haber: Türk vatandaşlarına uygulanan kademeli çok girişli vize kuralında, kurallara uygun kullanılmış önceki vizelerle daha uzun süreli vizeler mümkün. Ayrıntılar Schengen cascade (kaskad) kuralı yazımızda.
Örnek senaryolar
| Durum | Doğru yol | Not |
|---|---|---|
| Devlet üniversitesinde 3 haftalık ortak deney | Schengen vizesi | BeschV §5 ve §30 Nr. 2; harç muafiyeti için ayrı yazımıza bak |
| Uluslararası konferansta bildiri sunumu | Schengen vizesi | Almanya Kongre, Kültür ve Spor Vizesi |
| TÜBİTAK 2214-A ile 10 aylık araştırma | Ulusal vize | TÜBİTAK 2214-A ile Almanya’da araştırma |
| Yılda 4 kez 4’er haftalık ziyaret | Dikkat: 12 ayda 112 gün | BeschV sınırı aşılıyor; plan değişmeli veya ulusal vize |
| Özel şirketin Ar-Ge biriminde 2 haftalık proje toplantısı | Ticari vize olabilir | Kategori teyit edilmeli |
İnfoyed ile misafir bilim insanı dosyası
Kısa ziyaret dosyaları sade görünür, ama amaç yanlış anlatılırsa “çalışma” şüphesiyle ret riski doğar. Davet yazısı, üniversite görev yazısı ve gün hesabı birbirini tutmazsa vizeni riske atarsın. Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli.
Ücretsiz ön değerlendirmede kalışının Schengen mi ulusal vize mi gerektirdiğini, davet yazısının eksiklerini ve doğru randevu kategorisini belirleriz. Gerekli Türkçe belgelerin tercümesini İnfoyed Tercüme üzerinden aynı çatı altında hazırlarız.
Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara. Bilim insanlarına açık uzun süreli yolları Almanya Çalışma Vizesi çatı sayfamızda, tüm Schengen kategorilerini Almanya Schengen Vizesi sayfamızda bulabilirsin.
Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp
Sık sorulan sorular
Kısa misafir araştırma için çalışma izni gerekir mi?
Üniversite veya kamu ağırlıklı bir araştırma kurumunda, 12 ayda 90 günü aşmayan bilimsel faaliyetler istihdam sayılmaz (BeschV §30 Nr. 2 ile §5). Bu sınırlar içinde ayrı çalışma izni gerekmez.
Ev sahibi kurum bana ücret öderse ne olur?
Ücretin kendisi bu kuralı tek başına ortadan kaldırmaz; belirleyici olan faaliyetin BeschV §5 veya §22 kapsamında ve 90 gün sınırı içinde olması. Ücreti davet yazısında açıkça belirtmeni öneririz.
Yılda birkaç kez gideceğim; günleri nasıl saymalıyım?
İki ayrı hesap tut: Schengen için herhangi bir 180 günde 90 gün, BeschV için 12 ayda toplam 90 gün bilimsel faaliyet. İkincisini aşacaksan kısa ziyaretler yerine ulusal araştırmacı vizesini planla.
Schengen vizesiyle gittim, Almanya’da kalıp ulusal izne geçebilir miyim?
Hayır. Schengen vizesi Almanya’da araştırmacı iznine çevrilemez. 90 günü aşacaksan baştan ulusal vizeye başvurmalısın.
Yeşil pasaportum var, vize gerekir mi?
Büyükelçiliğe göre yeşil ve gri pasaport sahipleri 90 günü aşmayan bu tür kalışlarda Schengen vizesinden muaf tutulabilir. Son kararı sınır makamları verir; amacı gösteren belgeleri yanında taşı.
Başvuruyu ne zaman yapmalıyım?
En erken 6 ay, en geç 15 gün önce. Randevu bekleme süresini de hesaba katarak toplantı tarihinden geriye doğru planla.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026