Kabul anlaşmandaki bitiş tarihi yaklaşıyor ve Almanya’da kalmak istiyorsun: yeni bir proje, sanayide bir iş ya da kalıcı oturum. Kanun araştırmacılara bu geçiş için iyi araçlar veriyor, ama hepsi zamanlamaya bağlı. İznin bittikten sonra başvurursan seçeneklerin daralır.
Bu yazıda üç yolu sırasıyla anlatıyoruz: araştırma biter bitmez alınabilen 18 aylık iş arama izni, başka bir çalışma iznine (Mavi Kart, §18b veya yeni bir §18d) geçiş ve kalıcı oturumun (Niederlassungserlaubnis) hesabı.
Araştırmacı izninin kendisini Almanya Araştırmacı Vizesi sayfamızda anlattık. Burada izin sona ererken neler yapabileceğine odaklanıyoruz.
İçindekiler
Proje bitmeden: üç seçeneği tart
| Durum | Uygun yol | Temel şart |
|---|---|---|
| Aynı veya başka bir kurumda yeni proje | Yeni §18d izni / uzatma | Yeni veya güncellenmiş kabul anlaşması |
| Diplomana uygun iş teklifi, maaş eşiği üzerinde | Mavi Kart (§18g) | 2026: brüt yıllık 50.700 € veya 45.934,20 € |
| Nitelikli iş teklifi, Mavi Kart eşiği altında | Akademik nitelikli iş gücü (§18b) | Her türlü nitelikli iş |
| Henüz iş yok | İş arama izni (§20(1) Nr. 2) | Geçim güvencesi, en fazla 18 ay |
| Şartları sağlıyorsan | Kalıcı oturum (§18c) | 3 yıl izin, 36 ay prim, B1 ve şartlara uygun iş |
| Serbest bilim insanı veya danışman olarak devam | Serbest çalışma izni (§21) | Faaliyete göre şartlar |
Hangi yolu seçersen seç, en kritik kural şu: Başvurunu mevcut iznin sona ermeden önce yap. Kanuna göre (§81(4)) izin bitmeden başka bir izin için başvurduysan, mevcut iznin Yabancılar Dairesi karar verene kadar devam ediyor sayılır ve sana bunu gösteren bir belge (Fiktionsbescheinigung) verilir.
18 aylık iş arama izni (§20(1) Nr. 2)
Kanun, §18d veya §18f iznine dayanan araştırma faaliyeti tamamlanan kişiye iş aramak için oturum izni verilmesini öngörüyor. İzin en fazla 18 ay için verilir ve bu sürenin ötesine uzatılamaz (§20(2)). BAMF da araştırma tamamlandıktan sonra başvuru üzerine 18 aya kadar iş arama izni verildiğini yazıyor.
Şartlar
- Araştırmanın tamamlanması: Faaliyet §18d veya §18f iznine dayanmış olmalı.
- Geçim güvencesi: Kanun bunu istisnasız şart koşuyor (§20(2)). İçişleri Bakanlığı’nın uygulama talimatına göre geçim yalnızca arama süresi için gösterilir; ayrıca dönüş için gereken para da hesaba katılır. Kanıt olarak birikim, taahhütname (Verpflichtungserklärung) veya önceden anlaşılmış bir deneme çalışması ücreti kullanılabilir.
- Aranan iş: §18a, §18b, §18d, §18g, §19c veya §21 kapsamında yabancıların yapabileceği bir iş olmalı (§20(1)).
Bu sürede çalışabilir misin?
Evet. Kanunun genel kuralına (§4a(1)) ve İçişleri Bakanlığı’nın uygulama talimatına göre araştırma sonrası iş arama izni sınırsız çalışma hakkı verir ve izne “Erwerbstätigkeit erlaubt” (çalışmaya izin verilir) kaydı düşülür. Yani iş ararken yarı zamanlı bir işte veya proje bazlı çalışabilir, geçimini bu yolla da sağlayabilirsin.
Nereye, ne zaman başvurursun?
Başvuruyu Almanya’da ikamet ettiğin yerin Yabancılar Dairesi’ne yaparsın; Türkiye’deki temsilcilikle işin yoktur. En sağlıklı yol, kabul anlaşmasındaki bitiş tarihinden birkaç hafta önce randevu almak ve kurumdan araştırmanın tamamlandığını gösteren bir yazı istemek.
Almanya’da iş arama sürecinin pratik tarafını (iş borsaları, CV, mülakat) Almanya’da iş bulma rehberi yazımızda anlattık.
Araştırma sonrası planını birlikte yapalım → WhatsApp
Başka bir çalışma iznine geçiş
İş bulduğunda iş arama izninden (ya da doğrudan §18d izninden) yeni bir izne Almanya’dayken geçersin; Türkiye’ye dönüp yeniden vize alman gerekmez. Hangi izne geçeceğin, iş teklifine bağlı:
- Mavi Kart (§18g): Maaşın 2026’da brüt yıllık 50.700 € veya üzerindeyse BA onayı gerekmez. Fen ve mühendislik uzmanları (ISCO 21) ve öğretim uzmanları (ISCO 23) gibi gruplarda ve son 3 yılda mezun olduysan 45.934,20 € yeterli, ancak BA onayı gerekir. İş sözleşmesi en az 6 aylık olmalı.
- Akademik nitelikli iş gücü (§18b): Maaşın Mavi Kart eşiğinin altındaysa her türlü nitelikli işe izin verir. 45 yaş üstü ilk başvuruda ayrı bir maaş veya emeklilik şartı var.
- Yeni §18d: Başka bir kurumla yeni bir araştırma projesi bulduysan yeni bir kabul anlaşmasıyla devam edersin.
Bu iki yolun araştırmacılar açısından farkını Araştırmacı izni mi, Mavi Kart mı? yazımızda karşılaştırdık; genel maaş sınırları için Almanya Mavi Kart ve Almanya Nitelikli İş Gücü Vizesi sayfalarına bak.
Kalıcı oturum hesabı: hangi yoldan, ne zaman?
Kalıcı oturum (Niederlassungserlaubnis) süresiz bir izindir. Araştırmacılar için üç kanun yolu var.
Yol 1: §18c(1) – araştırmacı ve nitelikli iş gücü
Şu şartların hepsi aranır:
1. 3 yıldır §18a, §18b, §18d veya §18g kapsamında oturum izni sahibi olmak,
2. Bu izinlerden biriyle yapılabilecek bir işte çalışıyor olmak,
3. En az 36 ay zorunlu veya isteğe bağlı emeklilik primi ödemiş olmak ya da buna denk bir sigorta/emeklilik kurumuna ödeme yapmış olmak,
4. Yeterli Almanca (B1),
5. §9’daki diğer genel şartlar: geçim güvencesi, güvenlik, çalışma izni ve gerekli meslek izinleri, Almanya’daki hukuk ve yaşam düzeni hakkında temel bilgi ve yeterli konut.
Almanya’da bir yükseköğrenimi (örneğin doktorayı) veya mesleki eğitimi başarıyla bitirdiysen süre 2 yıla, prim şartı 24 aya iner.
Yol 2: §18c(2) – Mavi Kart
Mavi Kart’a geçtiysen, §18g kapsamında 27 ay çalışıp prim ödedikten ve A1 Almanca ile kalıcı oturum alabilirsin; B1 Almancan varsa süre 21 aya iner. Ayrıntılar Mavi Kart ile kalıcı oturum yazımızda.
Yol 3: §18c(3) – üst düzey nitelikli bilim insanı
Çok yıllık mesleki deneyimi olan, özel uzmanlık bilgisine sahip bilim insanlarına ve öne çıkan görevlerdeki öğretim elemanları ile bilimsel çalışanlara, Almanya’ya uyum sağlayacakları ve geçimlerinin devlet yardımı olmadan güvence altında olacağı öngörülüyorsa kalıcı oturum özel durumlarda hemen verilebilir. Eyaletler bu izin için üst makam onayı şartı koyabilir.
Hesaplamada dikkat edilecek 4 nokta
- Ulusal vize dönemi: Kanuna göre (§6(3) 3. cümle) ulusal vizeyle Almanya’da yasal olarak geçirdiğin süre, oturum izni sahibi olduğun süreye sayılır. Yani 3 yıllık hesap, oturum kartının basıldığı günden değil, vizeyle Almanya’ya girdiğin günden başlar.
- İş arama dönemi: §18c(1) yalnızca §18a, §18b, §18d ve §18g izinlerini sayıyor; §20 iş arama izniyle geçen sürenin 3 yıla sayılmayacağını varsaymak daha güvenli.
- Burs dönemleri: Burslu araştırmacılar genellikle yasal emeklilik sigortasına prim ödemez. Bu yüzden 36 aylık prim şartı, burslu geçen yıllarda dolmayabilir.
- Eşin kalıcı oturumu: §18c’ye göre kalıcı oturum alan kişinin eşi, 3 yıldır oturum izni varsa, haftada en az 20 saat çalışıyorsa ve §9’daki diğer şartları sağlıyorsa kendisi de kalıcı oturum alabilir (§9(3a)).
| Profil | Muhtemel en kısa yol | Not |
|---|---|---|
| Almanya’da doktorasını bitirmiş, §18d ile postdoc | §18c(1): 2 yıl + 24 ay prim + B1 | Doktoranın Almanya’da tamamlanmış olması gerekir |
| Türkiye’de doktora, §18d ile maaşlı postdoc | §18c(1): 3 yıl + 36 ay prim + B1 | Almancanı erkenden B1’e taşı |
| Postdoc sonrası Mavi Kart’a geçiş | §18c(2): 21 ay (B1) / 27 ay (A1) | Süre §18g çalışmasıyla başlar |
| Uzman profesör, öne çıkan görev | §18c(3): hemen mümkün | Takdire bağlı; eyalet onayı gerekebilir |
İnfoyed ile araştırma sonrası planlama
Araştırma sonrası dönem, yanlış zamanlanmış tek bir başvurunun yılları etkileyebildiği bir dönemdir. Kabul anlaşmasının bitiş tarihini, prim dökümünü ve Almanca seviyeni birlikte okumazsan kalıcı oturuma giden yolu uzatırsın. Vize profesyonellik işidir; biz üstünkörü dosya hazırlamayız, işimize ve danışanımıza saygımız var.
Ücretsiz ön değerlendirmede mevcut iznini, prim geçmişini ve planını inceler; iş arama izni, yeni izin veya kalıcı oturum için hangi belgeleri ne zaman hazırlaman gerektiğini çıkarırız. Türkiye’den gelecek belgelerin yeminli tercümesini İnfoyed Tercüme üzerinden hazırlarız.
Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara. Tüm çalışma yollarının karşılaştırması Almanya Çalışma Vizesi çatı sayfamızda; serbest bilim insanı olarak devam etmeyi düşünüyorsan Almanya Serbest Çalışma Vizesi sayfamıza bak.
Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp
Sık sorulan sorular
Araştırmam bitti; iş arama izni otomatik mi verilir?
Hayır, başvuru gerekir. Kanun araştırma bittikten sonra 18 aya kadar iş arama izni verilmesini öngörüyor; şart, geçiminin bu süre için güvence altında olması.
İş arama izniyle çalışabilir miyim?
Evet. İçişleri Bakanlığı’nın uygulama talimatına göre bu izin çalışmaya sınırsız izin verir. Geçimini bu yolla da sağlayabilirsin.
18 ay dolmadan iş bulamazsam izni uzatabilir miyim?
Hayır. Kanun 18 ayın ötesine uzatmayı açıkça yasaklıyor. Bu süre içinde başka bir izne geçmen gerekir.
§18d ile kalıcı oturum için kaç yıl gerekir?
3 yıl izin, 36 ay prim, B1 Almanca ve şartlara uygun bir iş. Almanya’da yükseköğrenimini bitirdiysen 2 yıl ve 24 ay prim.
Mavi Kart’a geçersem süre baştan mı başlar?
Mavi Kart’ın 21/27 aylık süresi §18g kapsamındaki çalışmayla başlar. Öte yandan §18c(1)’in 3 yıllık hesabı §18d ve §18g izinlerini birlikte sayıyor; hangisinin seni daha erken kalıcı oturuma götüreceğini tek tek hesaplamak gerekir.
Proje bitmeden iznimin süresi doluyor; ne yapmalıyım?
İzin bitmeden Yabancılar Dairesi’ne uzatma veya yeni izin başvurusu yap. Zamanında başvurursan mevcut iznin karar verilene kadar geçerli sayılır (§81(4)).
Son güncelleme: 30 Ekim 2026