Amerika Vizesi › E-2 Vizesi › Şirket kuruluşu
E-2 yatırımcı vizesinde para bir kişiye değil, Amerika’daki bir işletmeye yatırılır. Bu yüzden E-2 dosyasının omurgası şirkettir: kimin adına kurulduğu, ortaklık yapısı, hangi sırayla para aktarıldığı ve konsolosluğa hangi belgelerle anlatıldığı. Bu yazıda Amerika’da E-2 için şirket kuruluşunu adım adım anlatıyoruz: %50 Türk mülkiyeti kuralı, yatırımcının kontrolü, doğru sıralama, şirket belgeleri ve DS-156E formu. Şirket türü (LLC ya da corporation) seçimi hukuk ve vergi sorusu olduğu için burada tavsiye vermiyoruz; neyi konuşman gerektiğini gösteriyoruz.
İçindekiler
E-2’de şirket neden dosyanın merkezinde?
E-2 vizesinin resmi tanımı şöyle: Kişi, Amerika’da gerçek (bona fide) bir işletmeye önemli miktarda sermaye yatırmış ya da yatırma sürecinde olmalı ve Amerika’ya yalnızca bu işletmeyi geliştirmek ve yönetmek (develop and direct) için gelmeli (8 CFR 214.2(e)(2)). Yani vizenin konusu sen değil, işletmen. Memur önce “ortada gerçek bir işletme var mı?” sorusuna cevap arar.
Yönetmeliğe göre bu işletme; kâr amacıyla mal ya da hizmet üreten, gerçek, aktif ve işleyen bir ticari girişim olmalı ve bulunduğu yerin iş yapma kurallarına uymalı (8 CFR 214.2(e)(13)). ABD Dışişleri Bakanlığı bunu tek cümleyle söylüyor: “The U.S. enterprise must be a real and operating commercial enterprise.”
Bu iki kuralın pratik sonucu açık: Vize başvurusundan önce şirket kurulmuş, yatırım yapılmaya başlanmış ve bunun izi belgelerde görünür olmalı. Bankada bekleyen, istenince geri çekilebilecek para resmi tanıma göre genelde yatırım sayılmıyor. Yatırım tutarının yeterliliği ayrı ve geniş bir konu; orantılılık testini E-2 vizesi için ne kadar yatırım gerekir? yazımızda anlattık.
%50 Türk mülkiyeti ve yatırımcının kontrolü
Şirket kurulurken iki ayrı yüzde kuralına birlikte bakılır. Biri şirketin “uyruğu”, diğeri yatırımcının şirket üzerindeki kontrolü.
- Şirketin uyruğu: Amerika’daki işletmenin en az %50’si antlaşma ülkesi vatandaşlarına, yani Türk vatandaşlarına ait olmalı (9 FAM 402.9-6(F)(a); travel.state.gov E vizesi sayfası). Türkiye’nin E-2 antlaşma ülkesi olarak yürürlük tarihi 18 Mayıs 1990.
- Green card sahibi ortakların payı sayılmaz: Konsolosluk el kitabına göre ABD’de daimi oturum (green card) sahibi kişilerin hisseleri, şirketin uyruğu belirlenirken hesaba katılmaz (9 FAM 402.9-4(B)(e)).
- Mülkiyetin izlenmesi: Şirketin sahibi başka bir şirketse, mülkiyet mümkün olduğunca nihai gerçek kişi sahiplere kadar izlenir (8 CFR 214.2(e)(7)). Türkiye’deki şirketin üzerinden kurulan bir ABD şirketinde de son tahlilde ortakların kim olduğuna bakılır.
- Yatırımcının kontrolü: Yatırımcı işletmeyi geliştirip yönettiğini göstermeli. Bunun yolu en az %50 mülkiyet, ya da yöneticilik pozisyonu veya başka bir şirket mekanizmasıyla operasyonel kontroldür (8 CFR 214.2(e)(16)). Ama işletmeyi gerçekten kontrol etmiyorsan yalnızca yönetici unvanı taşımak yeterli değildir (9 FAM 402.9-4(B)(c)).
Aşağıdaki tablo, çok sorulan ortaklık yapılarını bu kurallara göre okuyor. Eşit paylı ortaklıklarda el kitabının özel bir kuralı var: İki eşit ortaktan her biri kontrolü mülkiyetle gösterebilir, ama yalnızca tam yönetim hak ve sorumluluğunu koruyorsa; üç ya da daha fazla eşit ortakta mülkiyetten kontrol doğmaz (9 FAM 402.9-6(F)(b)). Son karar her zaman dosyanın bütününe göre verilir.
| Ortaklık yapısı | Şirketin uyruğu (%50 kuralı) | Yatırımcının kontrolü |
|---|---|---|
| Tek ortak, Türk vatandaşı, %100 | Karşılanır | %100 mülkiyetle gösterilir |
| İki Türk ortak, %50 / %50 | Karşılanır | %50 mülkiyetle gösterilebilir (eşit ortaklık kuralına bak) |
| Türk %50, ABD vatandaşı %50 | Karşılanır (en az %50) | Türk ortak %50 ile gösterebilir (aynı kural) |
| Türk %40, başka ülke vatandaşı %60 | Karşılanmaz; şirket Türk uyruklu sayılmaz | Türk ortak için E-2 yolu bu yapıyla kapanır |
| Türkiye’den başvuran Türk %40, ABD’de green card sahibi Türk %60 | Karşılanmaz; green card sahibinin payı Türk mülkiyetine sayılmaz | Türk ortak için E-2 yolu bu yapıyla kapanır |
| İki Türk ortak (%30 + %30) ve yabancı ortak (%40) | Karşılanır (Türk payı %60) | %30’luk ortaklar kontrolü yöneticilik pozisyonu ya da şirket mekanizmasıyla göstermek zorunda; yalnızca unvan yetmez |
| Türkiye’deki şirketin %100 sahibi olduğu ABD şirketi | Türk şirketinin nihai sahipleri Türkse karşılanır | Gönderilecek kişi yönetici ya da kilit çalışan olarak değerlendirilir |
Son satırdaki durum, yani şirketin sahibi değil de çalışanı olarak gitmek, ayrı bir yol. Ayrıntısını E-2 kilit çalışan vizesi yazımızda anlattık.
Ortaklığı kâğıt üzerinde kurma: Yüzdeleri vize şartına uydurmak için gerçeği yansıtmayan bir ortaklık yapısı kurmak, ileride hem şirket içinde hem konsoloslukta ciddi sorun çıkarır. Ortaklık yapısı, paranın gerçekte kimden geldiğiyle ve kimin işi yönettiğiyle tutarlı olmalı.
Doğru sıra: keşiften DS-160’a
E-2’de sık yapılan bir hata yanlış sıralama: Önce para gönderilip sonra şirket aranıyor ya da şirket kurulup hiçbir harcama yapılmadan başvuruluyor. Önerdiğimiz sıra şu:
- Keşif ziyareti (gerekiyorsa). Lokasyon görmek, avukat ve muhasebeciyle görüşmek için B-1 ile gidilebilir. Resmi el kitabına göre (9 FAM 402.2-5(C)(7)) yatırım arayan kişi yalnızca bu nedenle B vizesine uygunsuz sayılmaz; ama B statüsündeyken işletmenin yönetimine aktif olarak katılamaz ve üretken iş yapamaz. Ayrıntı: B-1 ile yatırım araştırma ziyareti.
- Ortaklık yapısının kararı. Kimin yüzde kaç sahip olacağı, kimin yöneteceği ve kimin vizeye başvuracağı netleşir.
- Şirket türü ve eyalet kararı. Avukat ve vergi danışmanıyla verilir (aşağıda).
- Şirketin kurulması. Eyalet kaydı ve şirket içi kuruluş belgeleri hazırlanır.
- ABD’de şirket banka hesabı ve para transferi. Paranın Türkiye’den çıkışı ve şirket hesabına girişi belgelenir. Kaynağın nasıl gösterileceğini E-2 vizesinde paranın kaynağı yazımızda anlattık.
- Yatırımın işletmeye bağlanması. Kira, ekipman, tadilat, stok gibi harcamalar yapılır ya da sözleşmeye bağlanır. Fonlar vize onayına kadar escrow hesabında da tutulabilir; ayrıntısı işletme satın almak mı, yeni şirket mi? yazımızda.
- İş planı. Şirketin ilk yıllarını ve büyüme kapasitesini anlatır; bkz. E-2 iş planı nasıl hazırlanır?
- DS-160 ve belge dosyası. Asıl E-2 yatırımcısı DS-156E vermez; yönetici ya da kilit çalışan olarak gidecek kişiler için DS-156E de hazırlanır. Sonra randevu ve mülakat.
Şirket türü ve eyalet seçimi
E-2 kuralları belirli bir şirket türünü şart koşmuyor; resmi şartlar işletmenin gerçek ve faal olması, Türk mülkiyeti ve yatırımcının kontrolü üzerine kurulu. LLC mi, corporation mı, hangi eyalet sorusunun cevabı ise vergi, sorumluluk, ortaklık yapısı ve işin türüne göre değişir. Bu yüzden burada bir tür önermiyoruz.
Karar verirken konuşman gereken başlıklar:
- Şirketin ve ortakların ABD’de nasıl vergilendirileceği
- Ortaklar arasında yönetim ve kâr paylaşımı nasıl yazılacak
- İşin fiilen yürüyeceği eyalet ve o eyaletin kayıt ve ruhsat kuralları
- Türkiye’deki şirketinin ya da vergi durumunun bu yapıyla ilişkisi
Hukuki kısım için bir ABD göçmenlik avukatına danışmanı öneririz. Vergi tarafı için bir ABD vergi danışmanına (CPA) danış. Kuruluş masrafları ve yıllık eyalet harçları eyalete göre değişir; bu yüzden sabit bir rakam yazmıyoruz.
Konsolosluk dosyasında şirket belgeleri ve DS-156E
ABD Dışişleri Bakanlığı, E vizesinde durumlar çok farklı olduğu için tam bir belge listesi vermenin imkânsız olduğunu söylüyor ve konsolosluğun ek belge isteyebileceğini belirtiyor. Aşağıdaki tablo resmi bir liste değil; şirket tarafında her belgenin hangi şartı kanıtlamaya yaradığını gösteren çalışma listemiz.
| Belge | Neyi kanıtlar? |
|---|---|
| Eyalet kayıt belgesi ve şirket kuruluş evrakı | Şirketin hukuken var olduğunu |
| Ortaklık ya da hisse kayıtları | %50 Türk mülkiyetini ve yatırımcının payını |
| Yönetim yetkisini gösteren şirket kararları | Yatırımcının işletmeyi yönettiğini (develop and direct) |
| Para transferi dekontları ve ABD şirket hesap dökümleri | Yatırımın gerçekten işletmeye aktarıldığını |
| Kira sözleşmesi, ruhsat ve izinler | İşletmenin faal olduğunu ve yerel kurallara uyduğunu |
| Fatura, ekipman ve tadilat sözleşmeleri | Sermayenin risk altına konduğunu (at risk) |
| İş planı | İşletmenin marjinal olmadığını, büyüme kapasitesini |
| Türkiye’deki banka dökümleri (şubeden kaşeli ve imzalı) | Paranın meşru kaynağını |
DS-156E: “Nonimmigrant Treaty Trader/Treaty Investor Application” (DS-156E) formunu kimin vereceği konsolosluk el kitabında açık: Asıl E-2 yatırımcısı DS-156E vermez; formun soruları onun DS-160’ında yer alır. DS-156E’yi asıl E-1 başvuranları ile E-1/E-2’de yönetici, müdür ya da kilit çalışan (Executive/Manager/Essential Employee) olarak başvuranlar verir; eş ve çocuklar vermez (9 FAM 402.9-6(A)(b), 402.9-11(A)). Hangi form doldurulursa doldurulsun, şirket bilgileri kuruluş belgeleri ve iş planıyla birebir tutarlı olmalı.
E dosyasında şirket belgeleri ve iş planı zaten İngilizce hazırlanır. Türkiye’den gelen belgeler (banka dökümü, tapu, sicil kaydı gibi) için ofisimizin deneyimine göre konsolosluk Türkçe belgeleri de kabul ediyor; biz yine de bunların hepsini yeminli tercüme ile hazırlıyoruz ki memur aynı dosyada iki dil arasında kaybolmasın.
Şirket kurulduktan sonra dikkat edilecekler
E-2 vizesi alındıktan sonra da şirket, vizenin dayanağı olmaya devam eder. Yönetmelikteki iki kural özellikle önemli:
- Esaslı değişiklik: Birleşme, satın alma gibi esaslı (substantive) değişikliklerde ya USCIS onayı (yeni başvuru) gerekir ya da yeni E vizesi alınır (8 CFR 214.2(e)(8)(iii)).
- İzinsiz işveren değişikliği: İzin alınmadan başka bir işletmeye geçmek statü ihlali sayılır (8 CFR 214.2(e)(8)(vii)).
Yani ortak almak, hisse satmak ya da şirketi başka bir yapıya devretmek gibi kararlar yalnızca ticari değil, göçmenlik kararıdır. Bu adımları atmadan önce konuşmak, sonradan düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolaydır.
Şirket tarafını birlikte kuralım
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. E-2’de şirket kuruluşu, vize dosyasından ayrı bir iş gibi görünür ama değildir: Ortaklık yapısındaki bir yüzde, transferdeki bir tarih ya da DS-156E’deki bir şirket bilgisi mülakatta karşına çıkar. Bu yüzden bu işi tek elden yürütüyoruz: iş planından şirket kuruluşuna, belge dosyasından mülakat provasına kadar. Amerika’da şirketi kuruyor, belgeleri vize dosyasıyla aynı dilde konuşturuyor, DS-160’ı hazırlıyor ve seni mülakata prova ediyoruz. Mülakata sen girersin; oraya kadar olan yolu birlikte yürürüz.
Sık sorulan sorular
E-2 için şirketi Türkiye’den kurabilir miyim, Amerika’ya gitmem gerekir mi?
Şirket kuruluşu Türkiye’deyken yürütülebilir; kuruluşu biz Amerika’da yapıyoruz. Lokasyon görmek ya da görüşme yapmak için gitmek istersen B-1 ile keşif ziyareti mümkün, ama o ziyarette işletmeyi fiilen yönetemezsin.
Hangi şirket türü E-2 için daha iyi, LLC mi corporation mı?
E-2 kuralları belirli bir türü şart koşmuyor. Seçim vergi ve hukuk sorusudur. Hukuki kısım için bir ABD göçmenlik avukatına danışmanı, vergi için bir ABD vergi danışmanına (CPA) danışmanı öneririz.
Amerikalı bir ortakla %50 / %50 şirket kurarsam E-2 alabilir miyim?
Şirketin en az %50’si Türk vatandaşlarına ait olduğu için uyruk şartı karşılanır; senin %50 payın da kontrol şartını gösterebilir, ama yalnızca şirkette tam yönetim hak ve sorumluluğunu koruyorsan (9 FAM 402.9-6(F)(b)). Diğer şartlar (önemli yatırım, faal ve marjinal olmayan işletme) ayrıca aranır.
Şirketi kurup parayı hesaba yatırmak yeterli mi?
Genelde hayır. Resmi sayfaya göre bağlanmamış ya da geri alınabilir banka fonları genelde yatırım sayılmaz. Paranın işletmeye geri alınamaz biçimde bağlanması gerekir; vize onayına kadar escrow seçeneğini işletme satın almak mı, yeni şirket mi? yazımızda anlattık.
DS-156E formunu herkes doldurmak zorunda mı?
Hayır. Asıl E-2 yatırımcısı DS-156E vermez; formun soruları DS-160’ında yer alır. DS-156E asıl E-1 başvuranları ile E-1/E-2 yönetici, müdür ve kilit çalışanlar içindir; eş ve çocuklar vermez. Konsolosluk ayrıca ek belge isteyebilir.
Vize aldıktan sonra şirkete yeni ortak alabilir miyim?
Alabilirsin, ama bu bir göçmenlik konusudur. Esaslı değişikliklerde USCIS onayı ya da yeni E vizesi gerekir; ortaklık değişikliği %50 Türk mülkiyetini de bozabilir. Adımı atmadan önce danış.
E-2’nin bütün şartları için Amerika E-2 vizesi sayfamıza, diğer yatırım yolları için Amerika yatırımcı vizeleri çatı sayfamıza bakabilirsin. Mevcut bir işi devralmayı düşünüyorsan işletme satın almak mı, yeni şirket mi? yazımız karar vermeni kolaylaştırır.