Amerika Vizesi › E-2 Vizesi › Kilit çalışan
E-2 vizesi yalnızca şirket sahibine verilmez. Türk sermayeli bir ABD şirketinde yönetici, denetleyici ya da işin yürümesi için vazgeçilmez bir uzman olarak çalışacak Türk vatandaşı da E-2 (ticaret şirketlerinde E-1) çalışanı olarak başvurabilir. Türkiye’deki şirketinin Amerika’da kurduğu iştirake güvendiğin bir müdürü göndermek ya da yatırımcı ortak olmayan bir kurucu ekip üyesini yanına almak istiyorsan yol bu. Bu yazıda E-2 kilit çalışan vizesini anlatıyoruz: işveren şartları, aynı uyruk kuralı, yönetici ve denetleyici görev tanımı, “essential skills” ölçütleri ve kuruluş aşamasındaki çalışanlara uygulanan 2 yıl kuralı.
İçindekiler
E-2 çalışanı kimdir?
Yönetmeliğe göre antlaşma tüccarının ya da yatırımcısının çalışanı iki durumda E-1/E-2 alabilir (8 CFR 214.2(e)(3)):
- Yönetici (executive) ya da denetleyici (supervisory) bir görevde çalışacaksa, ya da
- Daha alt bir görevde olup işletmenin verimli çalışması için vazgeçilmez özel niteliklere (essential skills) sahipse.
Yani E-2 çalışan vizesi, şirketin her pozisyonu için açık bir kapı değil. Garson, kasiyer, depo görevlisi gibi rutin işler bu tanıma girmez. Vize, işletmeyi yöneten ya da başkasının kolayca yapamayacağı bir işi yapan kişi içindir.
İşveren şartları ve aynı uyruk kuralı
Çalışanın vizesi, işverenin durumuna bağlıdır. Yönetmelik iki şartı birlikte arar:
- İşveren Türk uyruklu olmalı. İşveren ya Amerika’da E statüsünde (ya da E’ye uygun) bir Türk vatandaşıdır, ya da en az %50’si böyle kişilere ait bir şirkettir (8 CFR 214.2(e)(3)(i)–(ii)). Şirketin uyruğu belirlenirken mülkiyet mümkün olduğunca nihai gerçek kişi sahiplere kadar izlenir. Konsolosluk el kitabına göre Amerika’da green card sahibi olan Türk vatandaşı yatırımcı E çalışanı getiremez; green card sahiplerinin hisseleri de şirketin uyruğu hesabına girmez (9 FAM 402.9-4(B)(e)).
- Çalışan da Türk vatandaşı olmalı. “The employee must have the same nationality as the principal alien employer.” Yani Türk şirketinin E çalışanı da Türk vatandaşı olmalı (8 CFR 214.2(e)(3); 9 FAM 402.9-7(A)(2)).
Bu kuralın pratik sonucu önemli: Türk sermayeli şirketin Amerika’da çalıştırmak istediği başka ülke vatandaşı bir uzman, bu şirket üzerinden E-2 çalışanı olamaz. Aynı şekilde işletmenin kendisi de E-2 şartlarını taşımalıdır; yani gerçek ve faal olmalı, yatırımı önemli olmalı. İşletme tarafının nasıl kurulduğunu E-2 şirket kuruluşu yazımızda anlattık.
Yönetici ve denetleyici görev
Yönetmeliğe göre görev esas ve öncelikli olarak yönetici ya da denetleyici nitelikte olmalı; rutin işler yalnızca arızi olabilir. Denetleyici görev genelde alt düzey çalışanların doğrudan denetimini içermez (8 CFR 214.2(e)(17)).
Bunu somut bir dille okumak gerekirse:
| Görev tanımı | Yönetmelikle uyumu |
|---|---|
| Şirketin genel müdürü; bütçe, işe alım ve strateji kararlarını veriyor | Yönetici görev tanımına uyar |
| Bölüm müdürü; altında başka sorumlular var, operasyonu yönetiyor | Denetleyici görev olarak değerlendirilebilir |
| Vardiya sorumlusu; günün çoğunda kasada ya da tezgâhta çalışıyor | Rutin işler arızi değil, asıl iş olduğu için zorlanır |
| “Müdür” unvanlı ama altında kimse olmayan, işleri kendisi yapan çalışan | Unvan değil, gerçek görev değerlendirilir |
Unvan tek başına bir şey kanıtlamaz. Memur, iş tanımına, şirketin organizasyon yapısına ve kişinin günlük işine bakar. Küçük bir işletmede kurulan “müdür” pozisyonu, şirketin büyüklüğü ve personel planıyla tutarlı olmalı. Bu da iş planıyla doğrudan bağlantılı; ayrıntı için E-2 iş planı nasıl hazırlanır?
Özel nitelikli (essential skills) çalışan
Yönetici olmayan bir çalışan, işletme için vazgeçilmez özel niteliklere sahipse E-2 alabilir. Yönetmelik bu nitelikleri değerlendirirken şunlara bakılacağını söylüyor (8 CFR 214.2(e)(18)):
- Uzmanlığın derecesi ve bu becerinin başkalarında bulunup bulunmadığı
- Deneyim ve eğitim süresi
- Maaş düzeyi
- Becerinin Amerika’da kolayca bulunup bulunmadığı
İki ayrıntı özellikle önemli:
- Dil ve kültür bilgisi tek başına yetmez. “Türkçe biliyor, Türk mutfağını tanıyor” gerekçesi, yönetmeliğe göre tek başına özel nitelik sayılmaz. Bunun ötesinde, Amerika’da kolayca bulunamayan teknik bir beceri ya da şirkete özgü bir uzmanlık gösterilmeli.
- Kuruluş aşaması çalışanlarına 2 yıl kuralı. Kuruluş operasyonlarından sorumlu özel nitelikli çalışanların işini 2 yıl içinde bitirmesi beklenir; bu çalışanlar özel durumlar dışında uzatma alamaz (8 CFR 214.2(e)(20)(ii)). Kuruluş aşaması için gereken beceriler de zamanla “vazgeçilmez” olmaktan çıkabilir. Örneğin üretim hattını kurmaya gelen bir teknisyenin vizesi, hattın kurulmasıyla birlikte dayanağını kaybedebilir.
Başvuru: DS-156E, mülakat, süre
- Formlar: DS-160 ve DS-156E. DS-156E’yi asıl E-1 başvuranları ile E-1/E-2’de yönetici, müdür ya da kilit çalışan (Executive/Manager/Essential Employee) olarak başvuranlar verir; asıl E-2 yatırımcısı ve bağımlılar vermez (9 FAM 402.9-6(A)(b), 402.9-11(A)). Konsolosluk ek belge isteyebilir.
- Belgeler: İşletmenin E-2 şartlarını gösteren şirket dosyası, işveren şirketin Türk mülkiyetini gösteren kayıtlar, çalışanın iş tanımı, organizasyon şeması ve çalışanın deneyim ve eğitim belgeleri. E dosyasında şirket belgelerinin çoğu zaten İngilizce olur; çalışanın Türkçe diploma ve çalışma belgeleri için ofisimizin deneyimine göre konsolosluk Türkçe belgeleri de kabul ediyor, biz bunları yeminli tercüme ile hazırlıyoruz.
- Mülakat: 1 Ekim 2025’ten beri normal E-1/E-2 başvuruları mülakat muafiyetinden yararlanamıyor; çalışan da mülakata girer. İngilizce konuşabiliyorsa mülakatı İngilizce yapmasını öneriyoruz; resmi kural değil, bizim tavsiyemiz. Yöneteceği işi kendi anlatabilen bir yönetici, görev tanımını en iyi kanıtlayan kişidir.
- Yer ve takvim: Ofisimizin pratiğinde E-1/E-2 başvuruları İstanbul Başkonsolosluğu’nda yapılıyor; randevu aşamasında güncel durumu kontrol ediyoruz. Resmi bekleme tablosunda E için ayrı süre yayımlanmadığı için bekleme süresini başvuru öncesinde güncel tabloya göre birlikte kontrol ediyoruz.
- Ücret ve süre: Vize başvuru ücreti $315; Türk vatandaşlarından karşılıklılık ücreti alınmıyor. Vize 60 ay geçerli ve çok girişli verilebilir; her girişte kalış en çok 2 yıl.
- Aile: Çalışanın eşi ve 21 yaş altı evli olmayan çocukları da bağımlı olarak gelebilir; USCIS’e göre geçerli E-2 ya da E-2S statüsündeki eş statüsü gereği çalışabilir. Ayrıntı: E-2 eş ve çocuklar.
Amerika içinden başvuru: Çalışan Amerika’da başka geçerli bir statüdeyse, işveren onun adına USCIS’e Form I-129 ile E-2 statü değişikliği başvurusu yapabilir. Ücreti $1.015, ayrıca $600 Asylum Program Fee; küçük işverenlerde (25 ya da daha az tam zamanlı eşdeğer çalışan) I-129 $510, Asylum Program Fee $300. Ama USCIS’ten alınan statü vize değildir; çalışan Amerika’dan çıkarsa yeniden girmek için konsolosluktan E-2 vizesi alır.
İşveren değişikliği: E-2 çalışanının vizesi o işverene bağlıdır. İzin alınmadan başka bir işletmede çalışmaya başlamak statü ihlali sayılır (8 CFR 214.2(e)(8)(vii)). Ama başvuruda baştan belgelendiyse çalışan, aynı ana şirketin bağlı şirketlerinde de çalışabilir (8 CFR 214.2(e)(8)(ii)).
Senaryolar: kim hangi yoldan?
| Durum | Muhtemel yol |
|---|---|
| Şirketin %60’ı sende, işi sen yöneteceksin | E-2 yatırımcısı olarak başvurursun |
| Şirkette %20 payın var, ama genel müdür olacaksın | Yatırımcı olarak kontrolü yöneticilik pozisyonu ya da şirket mekanizmasıyla göstermen gerekir; unvan tek başına yetmez, gerçek kontrol gösterilmeli (9 FAM 402.9-4(B)(c)). Bu mümkün değilse E-2 çalışanı (yönetici) yolu değerlendirilir |
| Türkiye’deki şirketin ABD iştirakine müdür gönderiyor | Müdür Türk vatandaşıysa E-2 çalışanı (yönetici) yolu |
| ABD şirketine Türkiye’den teknik uzman gelecek | Becerisi Amerika’da kolayca bulunmuyorsa essential skills yolu |
| Kurulum için 1–2 yıllığına uzman gelecek | Essential skills; 2 yıl kuralına göre plan yapılır |
| Gelecek kişi Türk değil | Türk şirketi üzerinden E-2 çalışanı olamaz; başka vize türleri gündeme gelir |
Çok uluslu şirketlerin çalışan transferleri için E-2 dışında başka vize türleri de var; çalışma vizelerinin genel çerçevesi için Amerika çalışma vizesi sayfamıza bakabilirsin. Hukuki kısım için bir ABD göçmenlik avukatına danışmanı öneririz.
Çalışan dosyasını birlikte kuralım
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. Kilit çalışan dosyasında iki ayrı hikâye aynı anda anlatılır: işletmenin E-2’ye uygunluğu ve çalışanın o işletme için neden vazgeçilmez olduğu. Biri zayıfsa diğeri onu kurtarmaz. Şirket tarafını iş planından şirket kuruluşuna, belge dosyasından mülakat provasına kadar tek elden yürütüyor; çalışan için iş tanımını, organizasyon şemasını ve DS-156E’yi bu yapıyla tutarlı hazırlıyoruz. Sonra çalışanı, yöneteceği işi memura kendi cümleleriyle anlatabilmesi için prova ediyoruz.
Sık sorulan sorular
E-2 kilit çalışanın şirkette hissesi olması gerekir mi?
Hayır. E-2 çalışanı şirketin ortağı olmak zorunda değil. Ama işveren şirketin en az %50’si Türk vatandaşlarına ait olmalı ve çalışan da Türk vatandaşı olmalı.
Türk şirketimiz Amerika’ya başka ülke vatandaşı bir mühendis gönderebilir mi?
E-2 çalışanı olarak hayır. Yönetmeliğe göre çalışanın, asıl işverenle aynı uyrukta olması gerekiyor.
Türkçe bilmek “essential skill” sayılır mı?
Tek başına hayır. Yönetmeliğe göre yabancı dil ve kültür bilgisi tek başına yeterli değil. Amerika’da kolayca bulunamayan bir uzmanlık gösterilmeli.
Kurulum için gelen uzman kaç yıl kalabilir?
Kuruluş operasyonlarından sorumlu özel nitelikli çalışanların işini 2 yıl içinde bitirmesi beklenir; özel durumlar dışında uzatma alamazlar.
E-2 çalışanı DS-156E doldurmak zorunda mı?
Evet. Yönetici, müdür ya da kilit çalışan olarak başvuran kişi DS-160’ın yanında DS-156E de verir (9 FAM 402.9-6(A)(b)).
E-2’nin bütün şartları için Amerika E-2 vizesi sayfamıza bakabilirsin. Ticaret şirketleri için Amerika E-1 vizesi sayfamız var; bütün yatırım ve ticaret yolları Amerika yatırımcı vizeleri çatı sayfamızda.