Şirketin seni Almanya’daki grup şirketine gönderiyor; vize, maaş ve konut konuşuldu. Ama çoğu zaman en son akla gelen soru şu: Almanya’da çalışırken SGK’lı mı kalacaksın, yoksa Alman sosyal sigortasına mı gireceksin?
Bu soru yalnızca emeklilik primin için değil, vize dosyandaki sağlık sigortası için de önemli. Yanlış kurulmuş bir görevlendirmede iki ülkeye birden prim ödenebilir ya da Almanya’da sağlık güvencesi açıkta kalabilir.
Bu yazıda Türkiye–Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi’nin görevlendirme kurallarını, SGK’nın düzenlediği belgeleri ve bunların vize dosyasına etkisini resmi kaynaklara dayanarak anlatıyoruz. ICT kartının şartları için Almanya şirket içi transfer vizesi sayfamıza bak.
Önemli not: Bu yazı genel bilgi verir. Senin görevlendirmende hangi ülkenin mevzuatının uygulanacağına SGK ve Alman yetkili kurumu karar verir; vergi konuları bu yazının kapsamı dışındadır.
İçindekiler
- Temel kural: Çalıştığın ülkenin sigortası
- Sözleşme hangi sigorta kollarını kapsıyor?
- Görevlendirmede SGK’lı kalmanın şartları
- Süre: 24 ay, uzatma ve şube görevlendirmesi
- SGK hangi belgeleri düzenliyor?
- Vize dosyasında sağlık sigortası
- Emeklilik: Primler nereye, süreler nasıl sayılır?
- En sık yapılan hatalar
- İnfoyed ile görevlendirme dosyası
- Sık sorulan sorular
Temel kural: Çalıştığın ülkenin sigortası
Türkiye ile Almanya arasında 1964 tarihli bir Sosyal Güvenlik Sözleşmesi var. Alman Emeklilik Sigortası’nın (DRV) Türkçe kılavuzuna göre sözleşme bugün 1984 tarihli Ek Sözleşme ile değişik haliyle uygulanıyor ve hukuken Almanca metin esas alınıyor.
Sözleşmenin 5. maddesi temel kuralı koyuyor: Çalışan, işvereninin merkezi diğer ülkede olsa bile, çalıştığı ülkenin mevzuatına tabidir. Yani Almanya’da çalışan biri kural olarak Alman sigortasına girer.
Görevlendirme bu kuralın istisnasıdır. 6. maddeye göre merkezi bir ülkede olan işveren, çalışanını bir işi yapmak için geçici olarak diğer ülkeye gönderirse, çalışan “sanki ilk akit taraf ülkesinde çalışıyormuş gibi” gönderen ülkenin mevzuatına tabi kalır.
Sözleşme hangi sigorta kollarını kapsıyor?
Burada çoğu kişinin atladığı bir ayrıntı var: Sözleşme bütün sigorta kollarını kapsamıyor. Almanya’nın federal dış ticaret ajansı GTAI, işsizlik ve bakım sigortası için sözleşmede koordinasyon kuralı olmadığını, bu kollarda her ülkenin kendi mevzuatının uygulandığını belirtiyor.
| Sigorta kolu (Almanya tarafı) | Sözleşme kapsamında mı? | Görevlendirmede ne olur? |
|---|---|---|
| Hastalık sigortası (analık dahil) | Evet | Görevlendirme şartları varsa Türk mevzuatı devam eder |
| Kaza sigortası | Evet | Aynı şekilde |
| Emeklilik sigortası | Evet | Aynı şekilde; primler SGK’ya ödenir |
| Çocuk parası (Kindergeld) | Evet (işçiler için) | Sözleşme hükümlerine göre |
| İşsizlik sigortası | Hayır | Alman iç hukuku uygulanır |
| Bakım sigortası (Pflegeversicherung) | Hayır | Alman iç hukuku uygulanır |
Alman iç hukukunda yurt dışından Almanya’ya gönderilen çalışanlar için “Einstrahlung” kuralı var (Sosyal Kanun IV. Kitap §5). Buna göre görevlendirme, işin niteliği gereği ya da sözleşmeyle önceden süreyle sınırlıysa Alman zorunlu sigorta hükümleri uygulanmaz.
Görevlendirmede SGK’lı kalmanın şartları
SGK’nın Türkiye–Almanya Sözleşmesi uygulama genelgesi (2021/6, 19.03.2021), Türkiye’den Almanya’ya gönderilenlerin Türk mevzuatına tabi kalması için şu şartları sayıyor:
- Merkezi Türkiye’de bulunan işverenin seni işverenin talimatıyla Almanya’ya göndermesi,
- Gönderme işleminin, iş bitince Türkiye’deki iş ilişkisinin devamı çerçevesinde yapılması,
- Seni gönderen işverendeki işini muhafaza etmen,
- İşin niteliği, süresi ve yeri bakımından gönderen işverenin çalışma koşullarına tabi kalman,
- Yalnızca seni gönderen işverene karşı sözleşmeye dayanan bir ücret talep hakkına sahip olman,
- Kalışın geçici olması ve süresinin önceden belirlenmiş olması.
Bu şartlar ICT kartının mantığıyla büyük ölçüde örtüşüyor: ICT’de de Türkiye’deki iş sözleşmen sürer ve görev bitince dönersin. Ancak her ICT görevlendirmesi otomatik olarak bu şartları karşılamaz.
Dikkat: Almanya’da yerel sözleşme yapılan ICT dosyaları
Federal İş Ajansı, ICT’de Türkiye’deki sözleşmenin askıya alınıp Almanya’daki şirketle yerel bir sözleşme yapılmasını kabul ediyor. Bu model vize açısından mümkün olsa da sosyal güvenlikte farklı sonuç doğurabilir.
Genelgedeki şartlardan biri, ücretin yalnızca gönderen işverenden talep edilebilmesi. Ücreti Almanya’daki şirket kendi sözleşmesiyle ödüyorsa bu şartın karşılanıp karşılanmadığı ayrıca değerlendirilir; karşılanmıyorsa temel kural (çalışılan ülkenin mevzuatı) gündeme gelebilir.
Bu yüzden görevlendirme yazısında ücreti hangi şirketin ödediğini açıkça yazmak önemli. Yazının nasıl kurulacağını ICT kartı için görevlendirme yazısı yazımızda anlattık.
Süre: 24 ay, uzatma ve şube görevlendirmesi
Sözleşmenin kendisi görevlendirme için sabit bir süre sınırı koymuyor; GTAI de bunu ayrıca vurguluyor. Ancak SGK genelgesi, iki ülkenin yetkili kurumları arasında 6-8 Haziran 2001’de Ankara’da yapılan görüşmelere ilişkin imzalanan tutanağa göre ilk görevlendirme süresinin 24 ay olduğunu, uzatmanın ise iki ülke kurumlarının mutabık kaldığı süre kadar yapılabileceğini belirtiyor. Görevlendirmeden önce güncel süreyi SGK’dan teyit etmeni öneririz.
| Durum | Genelgedeki kural | Başvuru |
|---|---|---|
| Bir işin yapılması için geçici görevlendirme (Madde 6) | İlk görevlendirme 24 ayı aşmamak üzere; uzatma iki ülke kurumlarının mutabakatıyla | 24 ayı aşacaksa “Yurt Dışı Geçici Görev Talep Dilekçesi”, görev yazısı ve iş/işyeri bilgileriyle SGK il müdürlüğü veya SGM’ye; dosya Alman yetkili kurumunun muvafakati için SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne iletilir |
| İşverenin Almanya’daki şubesine veya temsilciliğine görevlendirme (Madde 9 kapsamında) | 5 yılı aşmamak üzere Türk mevzuatı; yetkili kurumların onayıyla 3 yıla kadar uzatma | İşçi ve işverenin ortak başvurusu; Alman yetkili kurumunun onayı. Uzatma onayı görev süresi bitmeden alınmalı |
ICT kartı yönetici ve uzmanlarda en fazla 3 yıl verildiği için 24 aylık ilk süre, uzun ICT görevlendirmelerinde aşılabilir. Bu durumda uzatma başvurusunun zamanında yapılması gerekir; aksi halde Almanya’da çalışılan süre için hangi mevzuatın uygulanacağı belirsizleşir.
SGK hangi belgeleri düzenliyor?
Genelgeye göre Türk mevzuatına tabi kalacak çalışan için SGK, “A/T 1 – Almanya Federal Cumhuriyeti’nde Çalışan Bir Kimse İçin Türk Mevzuatının Uygulanması Hakkında Belge” düzenliyor. Belgeyi, işverenin işyerinin kayıtlı olduğu SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi veriyor.
Sağlık için ayrı formüller var. Genelgeye göre görev süresi 6 aydan kısa olanlara acil durumlar için A/T 11, 6 aydan uzun olanlara (refakat eden aile üyeleriyle birlikte) Alman mevzuatına göre sağlık yardımlarından yararlanmak için A/T 6 düzenleniyor. A/T 6, 2021/33 sayılı değişiklikle özel sektör işyerlerinde her defasında en fazla bir yıl süreyle veriliyor.
| Belge | Ne işe yarar? | Kim düzenler? |
|---|---|---|
| A/T 1 | Almanya’da çalışırken Türk mevzuatına tabi olduğunu gösterir | İşyerinin kayıtlı olduğu SGK il müdürlüğü / SGM |
| A/T 11 | 6 aydan kısa görevlerde Almanya’da acil sağlık yardımı | SGK |
| A/T 6 | 6 aydan uzun görevlerde çalışan ve refakat eden aile üyeleri için Alman mevzuatına göre sağlık yardımı; özel sektörde her seferinde en fazla 1 yıl | SGK |
Belgelerin sende ve Almanya’daki işverende hazır olması, Almanya’da sağlık kasasına ya da Yabancılar Dairesi’ne sigorta durumunu açıklarken işini kolaylaştırır. Eşin ve çocukların seninle geliyorsa onların durumunu da SGK’ya ayrıca sormalısın.
Görevlendirme dosyanı sigorta açısından birlikte kontrol edelim → WhatsApp
Vize dosyasında sağlık sigortası
Büyükelçiliğin yönetici (17F) ve uzman (32F) bilgi notları sağlık sigortası için şu seçenekleri sayıyor: Alman yasal sağlık sigortasının giriş sonrası kabul onayı ile ilk 90 gün için seyahat veya geçici sağlık sigortası, ya da uzun süreli özel sağlık sigortası. Bilgi notlarında SGK’nın A/T formüllerinden söz edilmiyor.
Bu boşluk pratikte önemli. SGK’lı kalan bir ICT çalışanı Alman yasal sigortasına girmeyeceği için bilgi notundaki ilk seçenek ona uymayabilir.
Bir de bakım sigortası konusu var. Sözleşme bakım sigortasını kapsamadığı için A/T formüllerinin bu alanı karşılamadığını göz önünde bulundurmalısın.
Bizim önerimiz, dosyayı hazırlarken sigorta modelini baştan netleştirmek: SGK’lı mı kalacaksın, Alman sigortasına mı gireceksin? Belgeler bu karara göre toplanırsa vize, Yabancılar Dairesi ve işveren aynı tabloyu görür.
Emeklilik: Primler nereye, süreler nasıl sayılır?
Görevlendirmede Türk mevzuatına tabi kalıyorsan emeklilik primlerin SGK’ya ödenmeye devam eder ve süren Türkiye’de sayılır. Alman sigortasına girersen primler Alman Emeklilik Sigortası’na gider.
DRV’nin Türkçe kılavuzu, sözleşmenin Alman ve Türk sigorta sürelerinin birleştirilmesini sağladığını belirtiyor. Yani iki ülkede geçen sürelerin kaybolması değil, aylık hakkı açısından birlikte değerlendirilmesi söz konusu; ayrıntılar kişiye göre değişir.
Görevlendirme bittikten sonra Almanya’da kalıp Mavi Kart’a geçmeyi düşünüyorsan sigorta modeli değişir: Almanya’daki işverenle yeni bir sözleşmeyle çalıştığında temel kural (çalışılan ülkenin mevzuatı) devreye girer. Bu geçişi ICT kartından Mavi Kart’a geçiş yazımızda anlattık.
En sık yapılan hatalar
- A/T 1 almadan yola çıkmak: Almanya’da çalışırken hangi mevzuata tabi olduğunu gösteren belge olmadan sağlık kasası ve işveren önünde belirsiz kalmak.
- 24 ayı kaçırmak: Uzun ICT görevlendirmelerinde uzatma başvurusunu süre dolmadan yapmamak.
- Ücreti karışık yazmak: Ücreti hangi şirketin ödediğini görevlendirme yazısında belirtmemek.
- Bakım ve işsizlik sigortasını unutmak: Sözleşmenin bu kolları kapsamadığını hesaba katmamak.
- Aileyi ayrı düşünmemek: Eş ve çocukların sağlık güvencesini çalışanınkiyle birlikte planlamamak.
Şunu bil: sigorta modeli belirsiz bir görevlendirmede vize dosyan da, Almanya’daki ilk ayların da riske girer. Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli.
İnfoyed ile görevlendirme dosyası
İnfoyed’in farkı, yeminli tercüme ve vize danışmanlığını tek çatı altında yürütmesidir. Görevlendirme yazısı, iş sözleşmesi, SGK belgeleri ve tercümeleri tek bir planla hazırlıyoruz; SGK ve Alman sigorta kurumlarına sorulması gereken soruları dosyana göre listeliyoruz.
SGK dökümü, A/T formülleri ve şirket evraklarının Almanca tercümesini aynı çatı altındaki yeminli tercüme büromuz İnfoyed Tercüme hazırlar. Diğer çalışma yollarını karşılaştırmak istersen Almanya çalışma vizesi çatı sayfamıza bakabilirsin.
Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara.
Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp
Sık sorulan sorular
Almanya’ya görevlendirilince SGK’lı kalabilir miyim?
Sözleşmenin 6. maddesindeki şartlar varsa evet. Merkezi Türkiye’de olan işverenin seni geçici olarak göndermesi, Türkiye’deki işini koruman ve ücretini gönderen işverenden alman gibi şartlar aranır.
Sözleşmede görevlendirme için süre sınırı var mı?
Sözleşmenin metninde sabit bir sınır yok. SGK genelgesine göre 2001 tutanağı uyarınca ilk görevlendirme süresi 24 ay, uzatma ise iki ülke kurumlarının mutabık kaldığı süre kadar.
A/T 1 belgesi nedir, nereden alınır?
Almanya’da çalışırken Türk mevzuatına tabi olduğunu gösteren belgedir. Genelgeye göre işverenin işyerinin kayıtlı olduğu SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi düzenler.
Almanya’da hastalanırsam SGK beni karşılar mı?
Genelgeye göre 6 aydan kısa görevlerde A/T 11, daha uzun görevlerde A/T 6 düzenleniyor. Bu formüllerin kapsamını ve Almanya’da nasıl kullanılacağını yola çıkmadan SGK’ya sor.
İşsizlik ve bakım sigortası ne olacak?
Sözleşme bu iki kolu kapsamıyor; Alman iç hukuku uygulanıyor. Önceden süreyle sınırlı bir görevlendirmede Alman zorunlu sigorta hükümleri kural olarak uygulanmaz, ancak durumun Almanya’daki yetkili kurumla teyit edilmesi gerekir.
Vize dosyasında A/T 6 sağlık sigortası yerine geçer mi?
Büyükelçiliğin bilgi notları A/T formüllerinden söz etmiyor; yasal sigorta onayı artı ilk 90 gün seyahat sigortası ya da uzun süreli özel sigorta istiyor. Dosyanda hangi belgeyi sunacağını başvurudan önce netleştirmelisin.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026