Türkiye’de üniversite okuyorsun ve Erasmus dışında, kendi bulduğun bir Alman şirketinde staj yapacaksın. Vize dosyan için tek bir belge eksik: Federal İş Ajansı’nın (Bundesagentur für Arbeit, BA) staj onayı. Bu onayı sen değil, staj yapacağın şirket alır.
Sorun şu: Çoğu Alman şirketi, özellikle küçük ve orta ölçekli olanlar, bu prosedürü hiç yürütmemiştir. Şirket “ne göndermemiz gerekiyor?” diye sorduğunda net bir cevabın olmazsa haftalar kaybedersin.
Bu yazıyı hem senin hem de staj yapacağın şirketin okuyabileceği şekilde hazırladık. Federal İş Ajansı’nın Eylül 2025 tarihli bilgi notuna, resmi başvuru formlarına ve kamu hizmet portalındaki prosedür açıklamasına dayanıyor. Hangi staj yolunun sana uygun olduğunu henüz bilmiyorsan önce Almanya Staj Vizesi sayfamızdaki karşılaştırma tablosuna bak.
İçindekiler
- BA onayı hangi stajda gerekir?
- Şirketin bilmesi gereken 6 temel şart
- Kim, ne zaman başvurur?
- Başvuru dosyası: hangi form, kim doldurur?
- Praktikumsplan: formun en çok hata yapılan kısmı
- Süre, uzatma ve tarih değişikliği
- Onaydan sonra: vize ve itiraz
- Değişim kuruluşları için kısa not
- İnfoyed ile BA onaylı staj vizesi
- Sık sorulan sorular
BA onayı hangi stajda gerekir?
İstihdam Yönetmeliği (BeschV) §15, yabancıların stajlarını sayar. Federal İş Ajansı’nın muvafakati (Einvernehmen) yalnızca iki durumda aranır:
| Staj yolu | BA muvafakati |
|---|---|
| Türkiye’deki üniversitede en az 4 yarıyılı tamamlamış öğrencinin bölümle ilgili stajı (§15 Nr. 6) | Gerekir |
| Uluslararası değişim programı stajı (§15 Nr. 4) | Gerekir |
| Erasmus+ gibi AB fonlu programlar (§15 Nr. 3) | Gerekmez |
| AB stajyer direktifi, mezunlar için (§15 Nr. 1, AufenthG §16e) | Gerekmez |
| Kamu, AB veya uluslararası kuruluş bursuyla uzman stajı (§15 Nr. 5) | Gerekmez |
Erasmus stajındaysan bu yazı sana göre değil; senin kritik belgen Learning Agreement’tır. Onu Learning Agreement Table B rehberi yazımızda anlattık.
Büyükelçiliğin Schengen staj bilgi notuna göre 4. yarıyıldan sonraki bölümle ilgili stajlarda ve AB finansmanı olmayan değişim programlarında BA onay yazısı, staj 90 günü aşmasa bile istenir. Yani kısa staj da bu prosedürden muaf değildir.
Şirketin bilmesi gereken 6 temel şart
BA bilgi notu, onayın verilebilmesi için şu şartları sayıyor:
- Kayıtlı öğrenci: Stajyer yurt dışındaki bir üniversiteye kayıtlı olmalı ve stajdan önce en az 4 yarıyılı (Fachsemester) tamamlamış olmalı.
- Tanınan üniversite: Üniversite, anabin veri tabanında “H+” veya “H+/-” olarak kayıtlı olmalı. Kontrol yöntemini anabin H+ nedir? yazımızda anlattık.
- Bölümle doğrudan bağlantı: Staj, bölümde öğrenilen teoriyi uygulamaya dönüştürmeli. Bunu ayrıntılı bir staj planı (Praktikumsplan) göstermelidir.
- Nitelikli rehberlik: Staj, her aşamada nitelikli personel tarafından yönlendirilmeli.
- 1:3 oranı: Şirketteki stajyer sayısının çalışan sayısına oranı 1:3’ü geçmemeli. Örneğin 6 çalışanlı bir şirket için bu, aynı anda en fazla 2 stajyer anlamına gelir.
- Eşit çalışma koşulları: Yabancı stajyer, Almanya’daki benzer stajyerlerle aynı koşullarda çalıştırılmalı (AufenthG §39(3)). Asgari ücret kural olarak geçerlidir; istisnalar Asgari Ücret Kanunu (MiLoG) §22’de sayılıdır.
Asgari ücret istisnası varsa BA bilgi notuna göre stajyerin elinde aylık en az BAföG azami tutarı kadar geçim olmalı. Bu tutar staj ücreti, burs, taahhütname ya da kendi birikimle sağlanabilir. Hangi stajın ücretli olması gerektiğini Almanya’da stajyer maaşı ve asgari ücret 2026 yazımızda örneklerle anlattık.
Ayrıca bilinmesi gereken bir sınır var: Stajyer şirkette yalnızca bitirme tezini yazıyorsa bu staj sayılmaz. Gerçekten pratik bir görev yapıp yanında tez yazıyorsa bu kapsama girebilir.
Kim, ne zaman başvurur?
Kim: Başvuruyu işveren ya da işverenin yetkilendirdiği üçüncü bir kişi (örneğin bir relocation şirketi) yapar. Üçüncü kişi başvuruyorsa vekâletname eklenir. Stajyer bu başvuruyu kendisi yapamaz.
Ne zaman: BA’ya göre başvuru mümkün olduğunca erken, ama staj başlangıcından en erken 6 ay önce yapılabilir. Bu “6 ay kuralı” ne kadar erken başvurulabileceğini sınırlar: 1 Haziran’da başlayacak bir staj için başvuru en erken 1 Aralık’ta yapılabilir.
Nereye: Kararı Federal İş Ajansı’nın Bonn’daki Uluslararası ve Uzman Yerleştirme Birimi (ZAV) verir. Sorumlu ekip, şirketin bulunduğu yerin posta koduna göre belirlenir:
| Şirketin posta kodu | ZAV ekibi | E-posta |
|---|---|---|
| 01000 – 64999 | Team 262 | zav.amz-bonn-262@arbeitsagentur.de |
| 65000 – 99999 | Team 261 | zav.amz-bonn-261@arbeitsagentur.de |
İki ekibin telefonu aynıdır: +49 228 713-2000. Adres: ZAV, Villemombler Straße 76, 53123 Bonn.
Nasıl: Kamu hizmet portalındaki açıklamaya göre iki yol var. Şirket formları doldurup ZAV’a posta ile gönderebilir ya da Federal İş Ajansı’nın “eServices” portalında kullanıcı hesabıyla giriş yapıp “Studienfachbezogenes Praktikum” prosedürünü seçerek belgeleri yükleyebilir. Elektronik başvuruda form üzerinde şirket kaşesi ve imzası gerekmez.
Ücret: Aynı açıklamaya göre bu prosedür için ücret alınmaz.
Başvuru dosyası: hangi form, kim doldurur?
| Belge | Kim hazırlar? | Not |
|---|---|---|
| Antragsformular “Praktikum zu Weiterbildungszwecken” | Şirket | BA formu |
| Praktikumsplan | Şirket | BA formu; ayrıntısı aşağıda |
| Erklärung zur Immatrikulationsbescheinigung | Türkiye’deki üniversite | BA formu; üniversite imzalar ve mühürler |
| Öğrenci belgesi (Immatrikulationsbescheinigung) kopyası | Öğrenci | Aslı genelde vize başvurusunda istenir |
| anabin çıktısı | Öğrenci veya şirket | Üniversitenin H+ veya H+/- statüsünü göstermeli |
| Pasaport kopyası | Öğrenci | Yalnızca kişisel bilgi sayfası |
| Einverständniserklärung | Öğrenci | Elektronik başvuruda pasaport kopyasının yüklenmesine onay |
| Zorunlu staj kanıtı | Türkiye’deki üniversite | Yalnızca zorunlu stajda; stajın yönetmelikte zorunlu olduğunu ve öyle tanındığını göstermeli |
| Geçim kanıtı | Öğrenci | Gerekirse: burs belgesi, BA formunda taahhütname vb. |
| Vekâletname | Şirket | Başvuruyu üçüncü kişi yapıyorsa |
Başvuru formunda şirketten istenenler
BA’nın başvuru formu, stajyerin kimlik bilgilerinin yanında şirket hakkında ayrıntılı bilgi ister: işletme adı ve BA işletme numarası (Betriebsnummer), adres, sektör, kuruluş yılı, geçen yılın ortalama çalışan sayısı, ticaret sicili veya zanaat odası kaydı ve irtibat kişisi. Ortalama çalışan sayısı, 1:3 oranının kontrolünde kullanılır.
Formun en kritik kısmı “Praktikumsverhältnis” bölümüdür. Şirket stajın zorunlu mu gönüllü mü olduğunu işaretler, her biri için başlangıç-bitiş tarihini ve saatlik veya aylık ücreti yazar. Ayrıca tam zamanlı, yarı zamanlı ya da düşük ücretli (geringfügig) çalışma ile haftalık saati belirtir.
Formun altında önemli bir beyan var: Şirket, formdaki bilgilerin stajyerle yapılacak sözleşmeyle aynı olduğunu ve stajyeri bu koşullarla çalıştıracağını taahhüt eder. Form, yanlış veya eksik beyanın idari para cezası gerektiren bir kabahat olduğunu (SGB III §404) ve oturum izni elde etmek için yanlış beyanın cezai sonuçlarını (AufenthG §95) hatırlatıyor.
Üniversitenin dolduracağı beyan formu
“Erklärung zur Immatrikulationsbescheinigung” formunu Türkiye’deki üniversiten doldurur ve mühürler. Formda bölüm, normal öğrenim süresi, kayıt tarihi, tahmini mezuniyet tarihi ve hedeflenen derece (lisans, yüksek lisans, doktora) yer alır.
Zorunlu staj varsa üniversite, yönetmelikteki asgari staj süresini (saat, hafta veya ay olarak) ve bunun ne kadarının tamamlandığını yazar; yönetmeliğin ilgili bölümü de eklenir. Bu yüzden Almanya’daki staj süresinin, yönetmeliğin istediği süreyle mantıklı bir ilişki içinde olması önemlidir.
Türk üniversitelerinin uluslararası ofisleri bu formu her zaman tanımayabilir. Formun İngilizce bir sürümü de BA tarafından yayımlanıyor; üniversiteye bunu iletmek işi hızlandırır.
Praktikumsplan: formun en çok hata yapılan kısmı
Staj planı formu basit görünür: Tarih aralığı (başlangıç-bitiş), departman veya görev alanı, yapılacak iş ve kazanılacak yeterlilik, sorumlu uzman (Fachbetreuer). Ama formun üzerinde açık bir uyarı var: Tanımdan stajın bölümle ilişkisi anlaşılmalı ve yardımcı işlerden (Hilfstätigkeiten) farkı görülebilmelidir.
Pratikte bunun anlamı şu: Plan, stajı dönemlere böler ve her dönem için ne öğrenileceğini somut olarak yazar. Her satırda bir sorumlu uzman adı bulunur.
Aşağıdaki tablo, makine mühendisliği öğrencisi için 4 aylık bir planın nasıl yapılandırılabileceğine dair örnektir; şirketin kendi gerçek süreçlerine göre yazılmalıdır:
| Dönem | Departman | Görev ve kazanılacak yeterlilik | Sorumlu |
|---|---|---|---|
| 1. ay | Üretim planlama | Üretim süreçlerini tanıma, iş güvenliği eğitimi, ERP sisteminde iş emirlerinin izlenmesi | Üretim mühendisi |
| 2. ay | Konstrüksiyon | CAD ile parça modelleme, teknik resim standartları, tolerans analizi | Konstrüksiyon ekip lideri |
| 3. ay | Kalite güvence | Ölçüm yöntemleri, hata analizi (FMEA) çalışmasına katılım | Kalite mühendisi |
| 4. ay | Proje | Küçük bir iyileştirme projesinin hazırlanması ve sunumu | Proje yöneticisi |
Kaçınılması gereken ifadeler: “Genel ofis desteği”, “üretimde yardım”, “gerektiğinde çeşitli görevler”. Bu tür satırlar stajı sıradan bir iş gibi gösterir ve BA’nın bölümle bağlantıyı görmesini zorlaştırır.
Şirketine gönderilecek belge listesini birlikte hazırlayalım → WhatsApp
Süre, uzatma ve tarih değişikliği
BA bilgi notuna göre bölümle ilgili staj toplamda en fazla bir yıl sürebilir. Bu bir yıl öğrenim boyunca bölünebilir, ama her yeni staj için yeni başvuru gerekir.
Uzatma ancak bir yıllık üst sınır dolmamışsa ve stajyer yeni, bölümle ilgili bilgiler kazanacaksa mümkündür. Uzatma döneminin ilk staja göre gelişim içerdiği gösterilmeli ve yeni başvuru yapılmalıdır.
Yalnızca giriş tarihinin ertelenmesi ise mümkündür; şartı, öğrencinin onaylanan süre boyunca kayıtlı kalmaya devam etmesidir. Mezuniyetin staj sırasında gerçekleşecek olması bu yüzden planlamada önemlidir.
Onaydan sonra: vize ve itiraz
ZAV kararını şirkete (ya da vekile) gönderir; şirket bunu stajyere iletir. Elektronik başvuruda şirket çevrim içi iletişime onay verdiyse karar portalda görüntülenir, aksi halde posta ile gelir.
Bu muvafakat bir vize değildir. Stajyer, onay yazısıyla Büyükelçiliğin 48F bilgi notundaki belgelerle ulusal vizeye, ya da 90 günü aşmayan stajda Schengen vizesine başvurur. Vize gerekip gerekmediğine BA değil temsilcilik karar verir.
Kamu hizmet portalına göre BA’nın kararı tek başına itiraz edilebilir bir idari işlem değildir; vize sürecindeki iç bir katkıdır. Hukuki yol ancak temsilciliğin vize kararına karşı işler. Ret sonrası seçenekleri Almanya Staj Vizesi sayfamızda anlattık.
Değişim kuruluşları için kısa not
Uluslararası değişim programlarında (§15 Nr. 4) başvuruyu kuruluş yürütür. Kamu hizmet portalına göre kuruluşun kâr amacı gütmemesi, faaliyetinin ağırlıklı olarak stajyer değişimine yönelik olması ve elinde BA’nın tanıma yazısı bulunması gerekir.
Değişim karşılıklı olmalıdır; mezunlarda diploma 18 aydan eski olmamalıdır.
Staj yerini bu kuruluşlar aracılığıyla bulmayı düşünüyorsan Almanya’da staj bulma rehberi yazımıza göz at.
İnfoyed ile BA onaylı staj vizesi
BA onaylı stajda vize dosyası üç kurumun belgelerinin birbirini tutmasına bağlıdır: şirketin formu, üniversitenin beyanı ve senin vize dosyan. Biri diğerine uymazsa ya ZAV soru sorar ya da temsilcilik. Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli.
İnfoyed olarak:
– Stajının BA onayı gerektirip gerektirmediğini ücretsiz ön değerlendirmede netleştiririz,
– Şirketine iletilecek belge listesini ve formların açıklamasını hazırlarız,
– Staj planı ve sözleşmenin asgari ücret, süre ve görev tanımı açısından uyumunu kontrol ederiz,
– Öğrenci belgesi, transkript ve zorunlu staj yazısının yeminli tercümesini İnfoyed Tercüme ile hazırlarız (ayrıca ücretlendirilir),
– Onay geldikten sonra vize dosyanı ve randevu takvimini planlarız.
Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir.
Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp
Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara.
Staj sonrasında Almanya’da kalıcı bir işe geçmeyi düşünüyorsan seçenekleri Almanya Çalışma Vizesi sayfamızda karşılaştırdık.
Sık sorulan sorular
BA onayına stajyer kendisi başvurabilir mi?
Hayır. Başvuruyu şirket ya da şirketin yetkilendirdiği üçüncü bir kişi yapar. Stajyer, kendi belgelerini (öğrenci belgesi, anabin çıktısı, pasaport kopyası, üniversite beyanı) şirkete sağlar.
BA onayı için ne kadar erken başvurulmalı?
Mümkün olduğunca erken, ama staj başlangıcından en erken 6 ay önce. Vize randevusunu da hesaba katarak bu pencerenin başında başvurmak en güvenlisidir.
BA onayı ücretli mi?
Kamu hizmet portalındaki prosedür açıklamasına göre ücret alınmaz.
Şirket çok küçükse staj onayı alabilir mi?
BA, stajyer sayısının çalışan sayısına oranının 1:3’ü geçmemesini istiyor ve nitelikli rehberlik arıyor. Küçük şirketlerde bu iki şartın karşılandığı somut olarak gösterilmelidir.
Aynı şirkette ikinci staj yapabilir miyim?
BA açısından toplam bir yıl dolmamışsa ve yeni staj ilkine göre gelişim içeriyorsa mümkündür; her staj için yeni başvuru gerekir. Asgari ücret açısından ise aynı işverende ikinci gönüllü staj ücretli olmalıdır.
BA onayı reddedilirse itiraz edebilir miyim?
BA’nın kararı tek başına itiraz edilebilen bir işlem değildir. Hukuki yol, temsilciliğin vize ret kararına karşı işler; genellikle eksikleri giderip yeniden başvurmak daha hızlıdır.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026