Türkiye’de Alınan Boşanma Kararı Almanya’da Nasıl Tanınır? (FamFG §107)

Eşlerden biri daha önce Türkiye’de boşandıysa, aile birleşimi dosyasında “boşanma kararı” en çok takılan belgelerden biridir. Büyükelçiliğin bilgi notu, kesinleşme ve apostil şerhli boşanma kararını ve Almanca tercümesini istiyor; ayrıca “duruma göre Almanya’da alınan tanıma ve tenfiz kararı”nı. Sorun da tam burada başlıyor: Bu “duruma göre” ne demek?

Almanya’da yabancı bir boşanma kararı kural olarak kendiliğinden geçerli olmaz. Eyalet adalet idaresi kararı tanımadıkça, Alman hukuku açısından önceki evlilik hâlâ sürüyor sayılabilir. Bu da yeni evliliğinin ve aile birleşimi dosyanın sorgulanması demek.

Bu yazıda tanımanın ne zaman gerektiğini, çifte vatandaşlıkta neden işin değiştiğini, hangi belgelerin istendiğini, ücret ve süreleri ve ters yönü, yani Almanya’daki boşanmanın Türk nüfusuna işlenmesini anlatıyoruz. Vizenin genel çerçevesi için Alman vatandaşı eşe katılım vizesi sayfamıza bakabilirsin.

İçindekiler
  1. Yabancı boşanma kararı neden “tanınmalı”?
  2. Ne zaman tanıma gerekmez?
  3. Başvuru nereye ve kim tarafından yapılır?
  4. Hangi belgeler istenir?
  5. Ücret ve süre
  6. Aile birleşimi dosyasına etkisi
  7. Ters yön: Almanya’daki boşanma Türk nüfusunda görünmüyorsa
  8. İnfoyed ile boşanma kararı ve aile birleşimi
  9. Sık sorulan sorular

Yabancı boşanma kararı neden “tanınmalı”?

Hamburg Yüksek Eyalet Mahkemesi’nin (OLG) açıklaması durumu iyi özetliyor: Bir mahkeme kararı kural olarak yalnızca verildiği ülkede doğrudan hüküm doğurur. Türkiye’deki boşanma da önce yalnızca Türkiye’de geçerlidir. Almanya’da da geçerli olması için resmî tanıma gerekir.

Dayanak, Aile Davaları Usul Kanunu’nun (FamFG) 107. maddesidir. Buna göre yurt dışında verilen boşanma, iptal ya da evliliğin varlığına ilişkin kararlar, ancak eyalet adalet idaresi tanıma şartlarının bulunduğunu tespit ederse tanınır (§107(1)). Bu tespit Alman mahkemeleri ve idari makamları için bağlayıcıdır (§107(9)).

Tanıma kararı geriye yürür. Hamburg OLG’ye göre boşanma, Alman hukuku açısından da yurt dışındaki boşanmanın gerçekleştiği tarihten itibaren gerçekleşmiş sayılır. Tanıma yalnızca evlilik bağının çözülmesini kapsar; nafaka, velayet gibi sonuçlar bu kararın konusu değildir.

Ne zaman tanıma gerekmez?

Kanunun önemli bir istisnası var: Kararı, karar anında iki eşin de vatandaşı olduğu ülkenin mahkemesi veya makamı verdiyse, eyalet adalet idaresinin tespitine gerek yoktur (§107(1) 2. cümle). Buna Almanca “Heimatstaatenentscheidung” denir. Yani iki eş de yalnızca Türk vatandaşıyken Türkiye’de boşandıysa, kural olarak ayrı bir tanıma kararı gerekmez.

Çifte vatandaşlıkta tablo değişir. Berlin Adalet İdaresi bu istisnanın yalnızca iki eşin de “münhasıran”, yani çifte vatandaşlık olmadan, o ülkenin vatandaşı olduğu durumlarda geçerli olduğunu yazıyor. Eşlerden biri karar anında hem Alman hem Türk vatandaşıysa, Berlin uygulamasına göre resmî tanıma gerekir; diğer eyaletlerde yorum farklı olabileceği için ilgili eyaletin adalet idaresine ayrıca bakmak gerekir.

Aşağıdaki tablo en sık karşılaştığımız durumları özetliyor:

Durum (karar anındaki vatandaşlık) Almanya’da tanıma kararı gerekir mi? Not
İki eş de yalnızca Türk vatandaşı, Türkiye’de boşanma Kural olarak hayır Heimatstaatenentscheidung (§107(1) 2. cümle)
Eşlerden biri yalnızca Alman vatandaşı, Türkiye’de boşanma Evet İki eşin ortak vatandaşlığı yok
Eşlerden biri Alman + Türk çifte vatandaş, Türkiye’de boşanma Berlin uygulamasına göre evet “Münhasıran” ortak vatandaşlık aranıyor
Boşanma sırasında iki eş de yalnız Türk, biri sonradan Alman oldu Kural olarak hayır Belirleyici olan karar anındaki vatandaşlık
Önceki evlilik eşin ölümüyle sona erdi Tanıma konusu değil Ölüm Kayıt Örneği (Formül C) sunulur
Boşanma Almanya’da yapıldı Almanya’da gerekmez Türk nüfusuna işletilmesi gerekir (aşağıya bak)

Pratikte en riskli durum: Alman vatandaşı eşin, Alman vatandaşlığını aldıktan sonra Türkiye’de boşanmış olması. Eş Türkiye’de “boşandım” der, Türk nüfus kaydı da bunu gösterir. Ama Almanya’da tanıma yapılmadıysa, Alman makamları açısından önceki evlilik sürüyor görünebilir.

Boşanma kararını dosyana göre kontrol edelim → WhatsApp

Başvuru nereye ve kim tarafından yapılır?

Yetkili makam, boşanan eşlerden birinin olağan ikametinin bulunduğu eyaletin adalet idaresidir (§107(2)). Eşlerden hiçbiri Almanya’da yaşamıyorsa, yeni evliliğin yapılacağı eyalet yetkilidir; başka bir yetki yoksa Berlin Adalet İdaresi yetkilidir. Eyaletler bu yetkiyi Yüksek Eyalet Mahkemesi başkanlarına devredebilir (§107(3)); Hamburg’da örneğin başvurular Hamburg OLG’ye yapılır.

Başvuru yalnızca talep üzerine yapılır. Hukuki yararını inandırıcı şekilde gösteren herkes başvurabilir (§107(4)). Hamburg OLG, sonraki evliliğin eşini de bu kişiler arasında sayıyor.

Bu yüzden Alman eşin önceki boşanmasının tanınması gerekiyorsa, başvuruyu genelde Almanya’da yaşayan eşin kendisi, kendi eyaletinde yapar. Sen Türkiye’den belgeleri hazırlarken o da başvuru formunu doldurur.

Hangi belgeler istenir?

Berlin ve Hamburg’un yayımladığı listeler büyük ölçüde örtüşüyor:

  • Başvuru formu: Eyaletin kendi formu; Berlin’de ıslak imzayla verilmesi gerekiyor.
  • Boşanma kararı: Tam metin, aslı ya da onaylı örneği; kesinleşme şerhiyle ve gerekçesiyle (Berlin gerekçeli kararı istiyor, Hamburg “mümkünse” diyor).
  • Evlilik belgesi: Boşanılan evliliğin evlilik kaydı.
  • Vatandaşlık kanıtı: Örneğin iki eski eşin pasaport kopyaları.
  • Gelir belgesi: Ücret, başvuranın gelirine göre belirlendiği için.
  • Almanca çeviriler: Yabancı dildeki tüm belgelerin çevirisi.
  • Vekâletname: Başvuruyu başkası yapıyorsa.

Çeviri konusunda dikkat: Berlin, çevirilerin “yetkilendirilmiş ya da kamuya atanmış” tercümanlarca doğrudan yabancı dilden Almancaya yapılmasını; Hamburg ise Almanya’da yeminli tercüman tarafından yapılmasını istiyor. Yani tanıma başvurusu için gereken çeviri, vize dosyasındaki çeviriden farklı kurallara tabi olabilir. Deneyimimize göre Türkiye’de yapılan yeminli tercüme, noter ve apostil zinciriyle birçok Alman makamında kabul görüyor; yine de belgeyi göndermeden önce ilgili dairenin kuralına bakarız.

Kesinleşme şerhi ve apostil

Türk mahkeme kararının kesinleştiğini gösteren şerh olmadan başvuru ilerlemez. Büyükelçilik de vize dosyası için “kesinleşme ve apostil şerhi bulunan eksiksiz boşanma kararı” istiyor.

Tanıma başvurusunda apostil konusunda eyaletlerin yazılı bilgileri farklı. Dresden OLG’nin Türkiye notu, uluslararası (çok dilli) belge olarak düzenlenmemiş tüm Türk belgelerinin apostilli sunulmasını istiyor. Düsseldorf OLG’nin notu ise apostilin kural olarak gerekmediğini, ama istenebileceğini; karar elektronik imzalıysa her durumda apostil gerektiğini yazıyor.

Bu yüzden en güvenli yol, kararı baştan apostilli almak. Türkiye’de mahkeme kararlarına apostil şerhini adli yargı adalet komisyonu başkanlıkları verir; Adalet Bakanlığı’nın e-Apostil kılavuzu bu başvuruların PTT üzerinden de alınabildiğini gösteriyor.

Ücret ve süre

Kalem Tutar / süre Kaynak
Tanıma harcı 15 € ile 305 € arası Berlin ve Hamburg (JVKostG)
Berlin’de olağan orta harç 160 € Berlin Adalet İdaresi
İşlem süresi Birkaç hafta, bazen aylar Berlin Adalet İdaresi
Yeminli tercüme ve apostil Belge sayısına göre Türkiye’de / Almanya’da ayrı ayrı

Harç, işin önemi, idari yük ve başvuranın gelir durumuna göre belirleniyor. Süreyi uzatan en önemli etkenlerden biri, eski eşe görüş bildirme hakkı verilmesi. Hamburg OLG, başvurunun eski eşe gönderildiğini ve onun güncel adresinin başvuruda bildirilmesi gerektiğini yazıyor.

Tanıma kararına karşı, eyalet adalet idaresi başvuruyu reddederse ya da kararı eski eş kabul etmezse, Yüksek Eyalet Mahkemesi’ne başvurulabilir (§107(5)–(7)). Hamburg bunun için bir aylık süre belirtiyor.

Aile birleşimi dosyasına etkisi

Tanıma gerekiyorsa, onu vize başvurusundan önce bitirmek en sağlıklı yoldur. Tanınmamış bir yabancı boşanma, yeni evliliğin Almanya’da geçerliliğini tartışmalı hâle getirir. Bu da dosyanın Yabancılar Dairesi aşamasında takılması demek.

Doğru sıra genelde şöyledir:

  1. Önceki evlilik(ler)in nasıl sona erdiğini ve karar anında iki eşin vatandaşlığını netleştir.
  2. Tanıma gerekip gerekmediğini belirle (yukarıdaki tablo).
  3. Gerekiyorsa kesinleşme şerhli ve apostilli kararı al, çevirileri yaptır, başvuruyu Almanya’daki eşin eyaletinde başlat.
  4. Formül B ve vukuatlı nüfus kaydının boşanmayı doğru gösterdiğini kontrol et.
  5. Vize başvurusunu tanıma kararıyla birlikte ya da tanıma gerekmediğinin gerekçesiyle tamamla.

Önceki evlilik ölümle sona erdiyse durum daha basittir. Büyükelçilik bu durumda Ölüm Kayıt Örneği’ni (Formül C) istiyor ve bu belge için apostil gerekmiyor. Formül belgelerinin farkını Formül A, B ve C nedir? yazımızda anlattık.

Ters yön: Almanya’daki boşanma Türk nüfusunda görünmüyorsa

Bazen sorun tam tersidir. Alman eşin Almanya’da boşanmıştır ama bu karar Türk nüfusuna işlenmemiştir. Bu durumda eşinin vukuatlı nüfus kaydında hâlâ eski evliliği görünür ve Türkiye’de yapılan yeni evlilik bile sorun yaratabilir.

Türkiye’de yabancı boşanma kararlarının nüfusa işlenmesi için idari bir yol var. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri’nin yönetmeliğine göre başvuru, kararın verildiği ülkedeki Türk temsilciliğine ya da Türkiye’de il nüfus müdürlüğüne yapılır. Eşler başvuruyu birlikte ya da ayrı ayrı yapabilir; ayrı yapılırsa iki başvuru arasında 90 günden fazla olmamalı.

Başvuruda kararın aslı, kesinleşme belgesi ve bunların onaylı Türkçe tercümesi gerekir. Eski eşlerden biri başvurmazsa, Türk mahkemesinde tanıma davası açmak gerekebilir; bu durumda bir avukattan destek alman iyi olur. Nüfus kaydının neden bu kadar önemli olduğunu vukuatlı nüfus kayıt örneği rehberimizde bulabilirsin.

İnfoyed ile boşanma kararı ve aile birleşimi

Vize profesyonellik işidir. Biz üstünkörü dosya hazırlamayız; işimize ve danışanımıza saygımız var. Boşanma kararı gibi bir belgede yapılacak küçük bir hata, aylarca beklediğin bir dosyayı geri döndürebilir.

Neler yapıyoruz:
– Önceki evlilik(ler)in ve vatandaşlık durumunun incelenmesi, tanıma gerekip gerekmediğinin ücretsiz ön değerlendirmesi,
– Kesinleşme şerhi, apostil ve nüfus kaydı tutarlılığının kontrolü,
– Vize dosyası için boşanma kararı, vukuatlı kayıt ve diğer belgelerin Almanca yeminli tercümesinin infoyedtercume.com üzerinden hazırlanması,
– Almanya’daki eşin yapacağı tanıma başvurusu için belge listesi ve yol haritası,
– Konsolosluk Hizmet Portalı başvurusu ve teslim öncesi son kontrol.

Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara. Tüm aile birleşimi yollarını görmek için Almanya aile birleşimi vizesi sayfamıza bakabilirsin.

Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp

Sık sorulan sorular

İkimiz de Türk vatandaşıyken Türkiye’de boşandım; Almanya’da tanıma gerekir mi?

Kural olarak hayır. Karar, karar anında iki eşin de vatandaşı olduğu ülkede verildiyse eyalet adalet idaresinin tespitine gerek yoktur (FamFG §107(1) 2. cümle). Yine de kesinleşme şerhli kararı ve Almanca çevirisini dosyanda bulundur.

Eşim Alman vatandaşı ve daha önce Türkiye’de boşandı; ne yapmalı?

Karar anında eşin Alman vatandaşıysa (yalnız Alman ya da Alman ve Türk), Almanya’da tanıma kararı kural olarak gerekir; Berlin uygulaması çifte vatandaşlıkta bu istisnayı tanımıyor. Başvuruyu genelde eşin, yaşadığı eyaletin adalet idaresine yapar.

Tanıma başvurusu ne kadar sürer ve ne kadar tutar?

Berlin ve Hamburg’a göre harç 15 € ile 305 € arasında; Berlin’de olağan orta harç 160 €. Süre belgelerin eksiksizliğine bağlı ve birkaç haftadan birkaç aya kadar uzayabiliyor.

Türk boşanma kararına apostil gerekir mi?

Vize dosyası için Büyükelçilik apostilli karar istiyor. Tanıma başvurusunda eyaletlerin uygulaması farklı; Dresden apostil istiyor, Düsseldorf kural olarak istemiyor ama e-imzalı kararda mutlaka istiyor. En güvenlisi kararı baştan apostilli almak.

Önceki eşim vefat etti; boşanma kararı gibi bir şey gerekir mi?

Hayır, bu durumda tanıma konusu yok. Büyükelçilik Ölüm Kayıt Örneği’ni (Formül C) istiyor ve bu belge için apostil gerekmiyor.

Almanya’da boşandım ama Türk nüfusunda hâlâ evli görünüyorum; sorun olur mu?

Olabilir; vukuatlı nüfus kaydın ile Alman belgelerin çelişir. Yabancı boşanma kararını Türk nüfusuna idari yoldan işletmek için temsilciliğe ya da il nüfus müdürlüğüne başvurabilirsin; bu yol eşlerin başvurusuna bağlı.

Son güncelleme: 30 Ekim 2026