Amerika Vizesi › Akademisyen ve Araştırmacı Vizesi › Postdoc vizesi
Doktoranı Türkiye’de bitirdin ya da bitirmek üzeresin ve bir ABD üniversitesinin laboratuvarından postdoc (doktora sonrası araştırmacı) teklifi aldın. İlk soru şu: Hangi vizeyle gideceksin? Türk araştırmacılar için en yaygın yol J-1 Research Scholar kategorisi; ama bazı durumlarda kurum H-1B gibi bir çalışma vizesini de tercih edebiliyor. Bu yazıda postdoc için J-1’in nasıl işlediğini, TÜBİTAK gibi burslarla gidenlerin 212(e) durumunu, ailenin J-2 haklarını ve mülakat hazırlığını anlatıyoruz.
İçindekiler
Postdoc için hangi vize?
Vizeyi genellikle seni davet eden kurum belirler; çünkü J-1’de DS-2019’u kurum düzenler, H-1B’de ise dilekçeyi kurum verir. Kabaca karşılaştırma:
| Konu | J-1 Research Scholar | H-1B |
|---|---|---|
| Belge | Kurumun düzenlediği DS-2019 | Kurumun USCIS’e verdiği ve onaylanan dilekçe |
| Süre | En çok 5 yıl (kesintisiz) | Tek seferde 3 yıla kadar; toplam 6 yıl |
| Göçmen niyeti | 214(b) uygulanır; dönüşünü göstermelisin | Kanun H-1B’yi 214(b) karinesinin dışında tutar |
| 212(e) | Devlet fonu varsa doğar | Yok |
| Eşin çalışması | J-2 eş USCIS’ten çalışma izni isteyebilir | H-4 eşin çalışması ayrı kurallara bağlı |
| Türklere vize geçerliliği | 60 aya kadar, çok giriş | 60 aya kadar, çok giriş |
| Vize başvuru ücreti | $185 (+ $220 SEVIS) | $205 |
Uzun vadede Amerika’da kalma planın varsa ya da TÜBİTAK gibi bir devlet bursuyla gidiyorsan bu tablo özellikle önemli; aşağıdaki 212(e) bölümüne bak. J-1 staj ile H-1B arasındaki genel farkı J-1 staj mı, H-1B mi? yazımızda da anlattık.
J-1 Research Scholar olarak postdoc
Yönetmelik (22 CFR 62.20), Research Scholar kategorisini araştırma kurumlarında, şirket araştırma birimlerinde, müzelerde, kütüphanelerde ve akredite yükseköğretim kurumlarında araştırma, ders verme, gözlem ya da danışmanlık için tanımlıyor. Postdoc pozisyonları genelde bu kategoriye girer. Temel kurallar:
- Kadro yolu olmaması: Tenure-track (kadroya giden) bir pozisyon adayı olmamalısın. Postdoc genelde bu şartı karşılar.
- Kurumun kabulü: DS-2019 ancak kurum seni kabul ettikten sonra düzenlenir.
- 5 yıl: En çok 5 yıl, SEVIS’teki ilk başlangıç tarihinden itibaren kesintisiz.
- Bar kuralları: Son 12 ayda J statüsüyle ABD’de bulunduysan (istisnalar hariç) başlayamazsın; programı bitirdikten sonra 2 yıl yeniden Research Scholar olamazsın. Ayrıntı: 12 ay ve 24 ay bar kuralı.
- Ders ve konferans: Sponsorun onayıyla ders verebilir, ara sıra ücretli konferans ve kısa danışmanlık yapabilirsin.
ABD’de doktora yaptıysan: F-1 ile ABD’de doktora bitirip postdoc’a geçecek olanlar için durum farklı; F-1 OPT ya da J-1 öğrenci olarak doktora yaptıysan academic training gibi seçenekler gündeme gelir. Bu yazı Türkiye’den gidenlere odaklanıyor; ABD’deki doktora için Amerika doktora öğrenci vizesi sayfamıza bak.
Finansman: maaş, burs ve 212(e)
J-1 için yeterli fonun olması şart. Postdoc’ta finansman genelde üç kaynaktan gelir: kurumun ödediği maaş, Türkiye’den bir burs (örneğin TÜBİTAK yurt dışı doktora sonrası bursları) ya da ikisinin birleşimi. Kaynak, 212(e) açısından belirleyici:
| Finansman | 212(e) | Not |
|---|---|---|
| Yalnızca ABD’deki özel üniversitenin ya da şirketin maaşı | Genellikle doğmaz | Türkiye 2024 Skills List’te yok |
| TÜBİTAK, YÖK ya da başka bir Türk kamu bursu (kısmen bile olsa) | Doğar | Türk devletinin doğrudan ya da dolaylı fonladığı burslarda 212(e) doğar; bursunun kapsamını DS-2019’daki notla ve sponsorunla birlikte kontrol edelim. |
| Türkiye’deki devlet üniversitesinden maaşın devam ediyor | Doğabilir | Kamu kaynaklı ödeme dolaylı devlet fonu sayılabilir |
| ABD federal ajansının hibesiyle yürüyen proje | Doğabilir | ABD hükümeti fonu da şartı doğurur; DS-2019’daki fon bilgisine bak |
212(e)’ye tabiysen program sonrası toplam 2 yıl Türkiye’de bulunmadan ABD içinde (A ve G hariç) statü değiştiremez; green card’a geçemez; H, L, K vizesi ya da göçmen vizesi alamazsın. Turist vizesiyle seyahat ise yasak değil. Burs sözleşmenin kendi dönüş ve mecburi hizmet hükümleri ayrıca olabilir; bunlar 212(e)’den bağımsızdır. DS-2019’daki 212(e) notu nihai değil; emin değilsen Waiver Review Division’dan Advisory Opinion isteyebilirsin. Ayrıntılar: J-1 iki yıl dönüş şartı (212(e)).
Eş ve çocuklar (J-2)
- Eşin ve 21 yaş altı bekâr çocukların J-2 ile gelebilir. Her biri için ayrı DS-2019 düzenlenir, SEVIS ücreti ödenmez.
- J-2 eş, USCIS’e I-765 ile başvurup çalışma izni alabilir. Bu gelir senin geçimin için gerekli olmamalı; izin en çok senin kalış süren ya da 4 yıl (hangisi kısaysa) için verilir.
- Çocuklar okula gidebilir.
- Herkesin J-1 sigorta şartlarını karşılayan sağlık sigortası olmalı: en az $100.000 tedavi, $50.000 tıbbi tahliye, $25.000 cenaze nakli, en çok $500 muafiyet.
- 212(e)’ye tabiysen J-2 eşin ve çocukların da bu şarta tabidir.
Ayrıntı: eş ve çocuklar için F-2 ve J-2.
Başvuru takvimi ve belgeler
- Teklif ve kabul: Laboratuvar ya da bölüm seni kabul eder; kurumun uluslararası ofisi belgelerini ister (CV, diploma, İngilizce kanıtı, finansman, önceki ABD kalışları).
- DS-2019: Kurum seni SEVIS’e kaydeder ve DS-2019’u gönderir.
- SEVIS: $220 I-901 ücreti (ayrıntı).
- DS-160 ve randevu: İngilizce karakterlerle form (ayrıntı); $185 başvuru ücreti; Ankara veya İstanbul’da mülakat. Resmi tabloya göre 21 Ekim 2026 itibarıyla F/M/J için en yakın randevu Ankara’da 0,5 aydan az, İstanbul’da 2 ay.
- Giriş: DS-2019 başlangıcından en erken 30 gün önce.
Mülakat için İnfoyed’in önerdiği belgeler: davet mektubu ve pozisyon tanımı, maaş ya da burs yazısı, doktora diploması veya mezuniyet belgesi, yayın listesini içeren özgeçmiş, Türkiye’deki kurumundan izin ya da görev yazısı (varsa) ve aile üyeleri için akrabalık belgeleri. Büyükelçiliğin Türkiye sayfası belgelerin aslını ve İngilizce çevirisini istiyor; yeminli ya da noter şartı yazmıyor. Ofisimizin deneyimine göre konsolosluk Türkçe belgeleri de kabul ediyor. Biz bütün belgeleri yeminli tercümeyle hazırlıyoruz.
Postdoc mülakatı
Memur postdoc dosyasında araştırma konunu, kimin yanında çalışacağını, finansmanı ve program sonrası planını sorabilir. J-1, 214(b) karinesine tabi; öğrenci ve değişim dosyalarında ofisimizde en sık gördüğümüz ret gerekçesi “geri döneceğine inanmadım”. Türkiye’de kadrosu olmayan genç araştırmacılar için dönüş planı mülakatın en hassas noktası: başvurmayı planladığın akademik pozisyonlar, Türkiye’deki projelerin, ailen ve bağların.
- Araştırmanı bir dakikada, teknik olmayan bir dille anlatmaya hazırlan.
- Bazı araştırma alanlarında dosyalar ek idari incelemeye (221(g)) alınabilir; dosya kapanmaz, ama süre uzar. Randevuyu başlangıç tarihine sıkıştırma.
- İnfoyed’in tavsiyesi: Mülakata İngilizce gir. Resmi bir kural değil; ama akademik bir programa katılacak birinin İngilizcesini memurun doğrudan görmesi dosyanı güçlendirir.
- Soru tipleri: öğrenci ve değişim vizesi mülakat soruları.
Postdoc dosyanı birlikte hazırlayalım
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. Yıllarca emek verdiğin bir doktoranın ardından gelen postdoc teklifini, hazırlıksız bir mülakat ya da belirsiz bir finansman belgesi yüzünden riske atma. Finansman kaynağına göre 212(e) durumunu birlikte değerlendirelim, belgelerini tercüme edelim, DS-160’ı ve ailenin J-2 başvurularını hazırlayalım ve mülakat provası yapalım. Mülakata sen girersin; kapıya kadar her şey bizde.
Sık sorulan sorular
Postdoc için J-1 mi, H-1B mi daha iyi?
Vizeyi genelde kurum belirler. J-1 daha hızlı ve yaygın; H-1B ise 214(b) karinesine tabi değil ve 212(e) doğurmaz. Uzun vadeli planın ve finansman kaynağın karar için önemli.
TÜBİTAK bursuyla gidiyorum, 212(e)’ye tabi olur muyum?
Türk devletinin doğrudan ya da dolaylı fonladığı burslarda 212(e) doğar; bursunun kapsamını DS-2019’daki notla ve sponsorunla birlikte kontrol edelim. Emin değilsen Waiver Review Division’dan Advisory Opinion istenebilir.
Postdoc en fazla kaç yıl sürebilir?
J-1 Research Scholar olarak en çok 5 yıl, kesintisiz. Sponsor bu süreyi uzatamaz.
Eşim Amerika’da çalışabilir mi?
J-2 eş USCIS’ten çalışma izni alabilir. Bu gelir senin geçimin için gerekli olmamalı.
Doktora diplomam henüz çıkmadı. Başvurabilir miyim?
Kurumun şartına bağlı. Bazı kurumlar mezuniyet belgesi ya da savunma tutanağıyla kabul ediyor; mülakatta da bu belgeleri yanında bulundur.
Postdoc bittikten sonra Amerika’da kalabilir miyim?
212(e)’ye tabi değilsen yeni bir statüye geçiş teorik olarak mümkün olabilir; 212(e)’ye tabiysen bazı geçişler kapalı. J-1 başvurusunu bu plana dayandırmak 214(b) açısından risklidir.
Akademik J-1’in tamamı için J-1 akademisyen ve araştırmacı vizesi sayfamıza, bütün J-1 kategorileri için J-1 değişim vizesi sayfamıza bakabilirsin.