Amerika Vizesi › Öğrenci Vizesi › J-1 212(e) iki yıl şartı
J-1 vizesi araştıranların en çok korktuğu cümle şu: “Program bitince iki yıl Türkiye’de kalmak zorundasın.” Bu kural, ABD Göçmenlik ve Vatandaşlık Kanunu’nun 212(e) maddesinden gelir ve gerçekten var. Ama herkese uygulanmaz. Üstelik Türkiye açısından 9 Aralık 2024’te önemli bir değişiklik oldu. Bu yazıda 212(e)’nin ne olduğunu, hangi durumlarda doğduğunu, Türkiye’nin Skills List’ten çıkarılmasının geçmiş katılımcıları nasıl etkilediğini, DS-2019’daki notun neden kesin karar olmadığını ve muafiyet (waiver) sürecini genel hatlarıyla anlatıyoruz.
İçindekiler
212(e) nedir, neyi engeller?
212(e), bazı J-1 değişim katılımcılarına “iki yıllık ülkede bulunma şartı” (two-year home-country physical presence requirement) getirir. Bu şarta tabi olan kişi, programdan sonra kendi ülkesinde toplam en az iki yıl bulunmadan aşağıdakileri yapamaz:
- ABD içinde statü değiştirmek (örneğin J-1’den H-1B’ye ya da F-1’e geçmek)
- ABD içinde green card’a geçmek (adjustment of status)
- ABD konsolosluğundan göçmen vizesi almak
- H (çalışma), L (şirket içi transfer) veya K (nişanlı/eş) vizesi almak
Önemli iki nokta: Kural “iki yıl ABD’ye giremezsin” demek değildir. Listede olmayan vizeler (örneğin turist vizesi) için şart tek başına bir engel olarak sayılmıyor; ama her başvuru yine kendi şartlarıyla, 214(b) dahil, değerlendirilir. İkincisi, iki yıl “toplam” süredir; kesintisiz olması gerekmez.
212(e)’ye tabi bir J-1’in J-2 eşi ve çocukları da bu kurala tabidir. Ailece J-1 ile gidiyorsan bunu birlikte düşünmelisin (bkz. F-2 ve J-2 yazımız). F-1 ve M-1 öğrencileri ise bu kurala tabi değildir.
212(e) hangi üç durumda doğar?
Yönetmeliğe (22 CFR 41.62) göre J-1 katılımcısı şu üç durumdan en az biri varsa 212(e)’ye tabidir:
| Neden | Ne demek? | Türk katılımcılar için |
|---|---|---|
| 1. Hükümet fonu | Program, doğrudan veya dolaylı, tamamen veya kısmen ABD hükümeti ya da katılımcının kendi ülkesinin hükümeti tarafından finanse ediliyorsa. Resmi waiver sayfası buna bu hükümetlerden fon alan uluslararası kuruluşları da ekliyor. | Hâlâ geçerli. Türk devletinden ya da ABD hükümetinden (kısmen de olsa) fon alan programlar |
| 2. Skills List | Katılımcının ülkesi ve uzmanlık alanı, Dışişleri’nin Exchange Visitor Skills List’inde yer alıyorsa | Türkiye 2024 listesinde yok; bu neden Türk katılımcılar için ortadan kalktı |
| 3. Tıp eğitimi (GME) | Katılımcı ABD’de lisansüstü tıp eğitimi veya klinik eğitim alıyorsa | Hâlâ geçerli. ECFMG sponsorluğundaki J-1 hekimler otomatik olarak tabi |
Hükümet fonu ne kadar geniş? Tanım “doğrudan veya dolaylı, tamamen veya kısmen” ifadesini kullanıyor. Yani Türk devletinin verdiği bir burs, programın küçük bir kısmını karşılasa bile 212(e)’yi doğurabilir. YLSY ya da TÜBİTAK gibi bursların bu tanıma girmesi tanımdan çıkan bir sonuçtur; resmi kaynakta bu bursların adı geçmiyor. Bursunla J-1’e gidiyorsan burs sözleşmenin ayrıca kendi mecburi hizmet şartları da olabilir; bu iki yükümlülük birbirinden ayrıdır.
J-1 hekimler: 10 Ocak 1977 ve sonrasında lisansüstü tıp eğitimi için J-1 statüsü alan hekimler otomatik olarak 212(e)’ye tabidir. Klinik eğitim için sponsor zorunlu olarak ECFMG’dir. Bu hekimler kendi hükümetlerinden alacakları “No Objection” yazısıyla muafiyet alamaz. Ayrıntılar Amerika doktor vizesi (J-1) sayfamızda.
Türkiye ve Skills List: 9 Aralık 2024 değişikliği
Skills List, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın “bu ülkenin bu alanlardaki uzmanlara açıkça ihtiyacı var” diye belirlediği ülke ve alan listesidir. Bir J-1 katılımcısının ülkesi ve alanı bu listedeyse, program kendi parasıyla yapılmış olsa bile 212(e) doğar. Türkiye eski listede yer alıyordu; bu yüzden geçmişte pek çok Türk J-1 katılımcısının DS-2019’unda ve vizesinde 212(e) notu görülüyordu.
Dışişleri Bakanlığı Aralık 2024’te Federal Register’da yayımladığı duyuruyla (89 FR 97693) listeyi güncelledi. Türkiye 2024 listesinde yer almıyor. Resmi Skills List sayfasına göre değişikliğin iki sonucu var:
- Yeni katılımcılar: 2024 listesi, 9 Aralık 2024 ve sonrasında J statüsüyle ABD’ye kabul edilen ya da J statüsü alan kişilere uygulanır. Bu tarihten sonra J-1 alan bir Türk katılımcı, Skills List nedeniyle 212(e)’ye tabi olmaz.
- Eski katılımcılar (geriye dönük etki): 9 Aralık 2024’ten önce J statüsü almış ve ülkesi 2024 listesinde olmayan kişi de Skills List nedeniyle 212(e)’ye tabi değildir. Yani yıllar önce Work and Travel, staj ya da araştırma için J-1 ile gitmiş ve yalnızca Skills List yüzünden 212(e) notu almış bir Türk katılımcı için bu engel kalktı.
Ama dikkat: Resmi sayfa aynı cümlede uyarıyor: Bu kişiler hükümet fonu ya da ABD’de alınan tıp eğitimi nedeniyle yine 212(e)’ye tabi olabilir. Skills List’in kalkması yalnızca Skills List’ten doğan yükümlülüğü kaldırır. Programın Türk devleti ya da ABD hükümeti tarafından kısmen bile finanse edildiyse ya da ABD’de GME aldıysan, durum değişmez.
Hangi Türk katılımcı tabi olur? Senaryo tablosu
Aşağıdaki tablo yönetmelik ve resmi sayfalardaki kurallara göre hazırlanmış bir İnfoyed özetidir; resmi bir sınıflandırma değildir. Kesin cevap için kendi DS-2019’una, fon belgelerine ve gerekirse Advisory Opinion’a bakmak gerekir.
| Senaryo | 212(e)? | Neden |
|---|---|---|
| 2025’te kendi parasıyla Work and Travel’a katılan üniversite öğrencisi | Genellikle hayır | Skills List artık uygulanmıyor; hükümet fonu yok |
| 2018’de Work and Travel’a katılan, DS-2019’unda 212(e) notu olan öğrenci | Skills List nedeniyle hayır | Geriye dönük etki; ama programda hükümet fonu varsa ayrıca bakılmalı |
| Türk devlet bursuyla J-1 araştırmacı | Evet | Kendi ülke hükümetinin fonu (kısmen de olsa) |
| ABD hükümeti fonlu bir programla (örneğin G kodlu) J-1 | Evet | ABD hükümeti fonu |
| ECFMG sponsorluğunda ihtisas yapan Türk hekim | Evet | GME; otomatik ve “No Objection” ile muafiyet yok |
| Üniversitenin kendi bütçesiyle davet ettiği J-1 akademisyen | Genellikle hayır | Hükümet fonu olup olmadığı belgelerle kontrol edilmeli (örneğin ABD federal hibesiyle ödenen pozisyon) |
| F-1 öğrencisi | Hayır | 212(e) yalnızca J statüsü için geçerli |
J-1 kategorilerinin şartları için J-1 vizesi sayfamıza; akademisyenler için akademisyen ve araştırmacı (J-1), öğrenciler için Work and Travel, staj (J-1) ve üniversite değişim öğrencisi (J-1) sayfalarına bak.
DS-2019 ve vizedeki not: ön karar
DS-2019’un alt kısmında ve vizenin üzerinde, konsolosluk görevlisinin 212(e) hakkında işaretlediği bir not bulunur: “subject” (tabi) ya da “not subject” (tabi değil). Görevli, vizeyi vermeden önce sana 212(e)’ye tabi olup olmadığını bildirmek zorundadır. Mülakatta bu konuyu sormaktan çekinme.
Ama bu not kesin karar değildir. Konsolosluk el kitabına (9 FAM 402.5-6(D)(2)(b)) göre konsolosluk ya da göçmenlik görevlisinin yaptığı değerlendirme bir ön karardır; nihai karar yetkisi Dışişleri Bakanlığı’nın Waiver Review Division birimindedir. Bunun iki pratik sonucu var:
- Notta “subject” yazması, kesin olarak tabi olduğun anlamına gelmez. Özellikle 9 Aralık 2024 öncesinde yalnızca Skills List nedeniyle işaretlenmiş notlar bugünkü kurala göre geçerliliğini yitirmiş olabilir.
- Notta “not subject” yazması da seni kesin olarak korumaz. Programda hükümet fonu varsa ve not yanlış işaretlendiyse, ileride statü değişikliği ya da green card aşamasında sorun çıkabilir.
Advisory Opinion: Durumundan emin değilsen Waiver Review Division’dan resmi bir görüş (Advisory Opinion) isteyebilirsin. Özellikle ileride H-1B, green card ya da ABD içinde statü değişikliği planlıyorsan, bu görüşü önceden almak sonradan yaşanacak bir sürprizi önler. Başvuru yöntemi Dışişleri’nin Advisory Opinions sayfasında yer alıyor.
Muafiyet (waiver) süreci
212(e)’ye tabiysen ve iki yılı tamamlamadan yukarıdaki işlemlerden birini yapman gerekiyorsa, muafiyet (waiver) isteyebilirsin. Süreç Dışişleri’nin Waiver Review Division’ında başlar; DS-3035 formu çevrim içi doldurulur. Waiver Review Division bir öneri verir; muafiyeti veren makam ise ABD İç Güvenlik Bakanlığı’na bağlı USCIS’tir.
| Muafiyet gerekçesi | Kısaca |
|---|---|
| No Objection Statement | Kendi hükümetinin, ülkeye dönmemene ve ABD’de daimi oturum almana itirazı olmadığını bildiren yazı. GME hekimleri bu yolu kullanamaz. |
| İlgili bir ABD federal kurumunun talebi | Çalıştığın alanla ilgili bir ABD federal kurumunun senin ABD’de kalmanı istemesi |
| Zulüm (persecution) | Ülkene dönersen ırk, din veya siyasi görüş nedeniyle zulme uğrayacağını göstermek; USCIS’e ayrıca I-612 |
| Ağır mağduriyet (exceptional hardship) | Dönmenin ABD vatandaşı veya green card sahibi eşine ya da çocuğuna ağır mağduriyet yaratacağını göstermek; USCIS’e ayrıca I-612 |
| Eyalet sağlık departmanı talebi (Conrad State 30) | Hekimler için; bir eyaletin sağlık departmanının talebiyle |
Muafiyet başvurusu, bir vize başvurusu değildir ve sonucu takdire bağlıdır. Hangi gerekçenin sana uygun olduğu, fon kaynağına, mesleğine ve aile durumuna göre değişir. Bu süreç göçmenlik hukuku ayrıntıları içerdiği için, özellikle zulüm ve ağır mağduriyet gerekçelerinde ABD’de lisanslı bir göçmenlik avukatıyla çalışmanı öneriyoruz. Biz Türkiye tarafındaki belge hazırlığında, resmi yazıların yeminli tercümesinde ve sonraki vize başvurularında yanındayız.
Değişiyor: Temmuz 2026’da J programının sonlandırma, uzatma ve yeniden statü kazanma kurallarını yeniden yazan bir kural önerisi yayımlandı; 1 Kasım 2026 itibarıyla kesinleşmiş değil. Ayrıca F, M ve J başvuranlarından sosyal medya profillerinin gizlilik ayarlarını “public” (herkese açık) yapmaları isteniyor. Güncel gelişmeleri Amerika öğrenci vizesi sayfamızda takip ediyoruz.
J-1 dosyanı birlikte planlayalım
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. J-1’de 212(e) sorusunu programa başvurmadan önce sormak, yıllar sonra bir H-1B ya da green card aşamasında sürprizle karşılaşmaktan çok daha kolaydır. Yolu sana tarif edebiliriz ya da seni VIP araçla götürürüz: Work and Travel, au pair, staj, yaz kampı, öğretmen ve lise değişim programlarında anlaşmalı sponsor kuruluşlar aracılığıyla yerleştirme ve vize sürecini yürütüyoruz; akademisyen, doktor ve üniversite değişim programlarında vize dosyanı, yeminli tercümeni ve mülakat hazırlığını üstleniyoruz (eğitim danışmanlığı: İnfoyed Yurt Dışı Eğitim). Fon kaynağını ve DS-2019’u baştan kontrol ediyor, SEVIS ödemesini, DS-160’ı ve belgelerini hazırlıyor, mülakatta 212(e) notunu sormanı da içeren bir provayla seni hazırlıyoruz. Mülakata sen girersin, ama mülakat kapısına kadar her şey bizde.
Sık sorulan sorular
212(e)’ye tabiysem iki yıl Amerika’ya gidemez miyim?
Kural seyahati değil, belirli işlemleri engeller: ABD içinde statü değişikliği, green card’a geçiş, göçmen vizesi ve H, L, K vizeleri. Turist vizesi gibi listede olmayan vizeler için 212(e) tek başına engel sayılmıyor; ama başvurun kendi şartlarıyla değerlendirilir.
Yıllar önce Work and Travel’a gittim, DS-2019’umda 212(e) yazıyor. Hâlâ tabi miyim?
Bu not yalnızca Skills List nedeniyle konduysa, resmi Skills List sayfasına göre artık tabi değilsin; Türkiye 2024 listesinde yok ve kural 9 Aralık 2024 öncesi katılımcılara da uygulanıyor. Programda ABD ya da Türk hükümeti fonu varsa durum farklı olabilir. Emin değilsen Advisory Opinion isteyebilirsin.
Türk devlet bursuyla J-1’e gidersem ne olur?
Program Türk devleti tarafından tamamen ya da kısmen, doğrudan ya da dolaylı finanse ediliyorsa 212(e) doğar. Bu, burs sözleşmenin mecburi hizmet şartından ayrı bir yükümlülüktür.
İki yılın kesintisiz olması gerekir mi?
Hayır. Kural kendi ülkende toplam en az iki yıl bulunmayı istiyor.
DS-2019’umda “not subject” yazıyor, kesin güvende miyim?
Not bir ön karardır; nihai karar Waiver Review Division’dadır. Programında hükümet fonu yoksa genellikle sorun olmaz, ama ileride statü değişikliği ya da green card planlıyorsan fon belgelerini saklamanı ve gerekirse Advisory Opinion almanı öneriyoruz.
Eşim J-2 ise o da iki yıl kuralına tabi mi?
Evet. 212(e)’ye tabi bir J-1’in J-2 eşi ve çocukları da kurala tabidir.
F-1 öğrencilerinde iki yıl dönüş şartı var mı?
Hayır. 212(e) yalnızca J statüsündeki değişim katılımcıları için geçerli.
Değişim programlarının bütün kategorileri için J-1 vizesi sayfamıza, öğrenci vizeleri için Amerika öğrenci vizesi sayfamıza bak. SEVIS ücreti için I-20, DS-2019 ve SEVIS ücreti, mülakat için öğrenci vizesi mülakat soruları yazılarımızı oku. Öğretmenler için öğretmen vizesi (J-1).