Türkiye’de ürettiğin bir makineyi ya da tesisi Almanya’daki bir müşteriye sattın. Şimdi teknik ekibinin gidip kurulumu yapması, devreye alması ya da bir arızayı onarması gerekiyor. Bu ekip hangi vizeyle gider ve neyi atlarsa dosya baştan sorunlu olur?
Cevap çoğu durumda kısa süreli Schengen vizesi, ama bir ek şartla: İşin, ekip Almanya’da çalışmaya başlamadan önce Alman Federal İş Ajansı’na (Bundesagentur für Arbeit) bildirilmesi gerekir. Almanya’nın Türkiye’deki temsilcilikleri bu bildirimin teyidini vize dosyasında istiyor.
Bu yazıda montaj ve servis görevlendirmelerinin hukuki temelini, bildirimin adımlarını, 12 ayda 90 gün hesabını ve proje uzadığında ne olacağını anlatıyoruz. Ticari vizenin genel belgeleri için Almanya ticari vize sayfamıza bak.
İçindekiler
- Hukuki temel: BeschV § 19 “Werklieferungsverträge”
- Bildirimin şartları
- Bildirim adım adım
- 12 ayda 90 gün nasıl hesaplanır?
- Proje 90 günü aşarsa: § 19/2 ve ulusal vize
- Karıştırılmaması gereken üç durum
- Vize dosyasında montaj ekibi için ek noktalar
- İnfoyed ile montaj ve servis ekibi dosyaları
- Sık sorulan sorular
Hukuki temel: BeschV § 19 “Werklieferungsverträge”
Alman İstihdam Yönetmeliği’nin (BeschV) 19. maddesi, yurt dışındaki işverenin Almanya’ya gönderdiği personelin yapabileceği bazı teknik işleri düzenler. Maddenin başlığı “Werklieferungsverträge”, yani eser ve teslim sözleşmeleridir.
Birinci fıkraya göre, merkezi yurt dışında olan işverenin 12 ay içinde en fazla 90 gün için gönderdiği kişiler şu işleri yapabilir:
| No | Faaliyet | Bildirim gerekir mi? |
|---|---|---|
| 1 | İşverenden sipariş edilen ticari amaçlı makine, tesis ve yazılımların kurulumu, montajı, bakımı, onarımı ya da kullanım eğitimi | Evet |
| 2 | Satın alınan makine, tesis ve diğer malların kabulü ya da kullanımına dair eğitim almak | Hayır |
| 3 | Satın alınan kullanılmış tesisleri, işverenin ülkesinde yeniden kurmak üzere sökmek | Evet |
| 4 | Firmanın kendi fuar standını ya da aynı ülkedeki bir firmanın standını kurmak, sökmek ve standda görev yapmak | Hayır |
| 5 | İhracat ve lisans sözleşmeleri kapsamında işletme eğitimine katılmak | Hayır |
Yönetmelik, 1 ve 3 numaralı işlerde bir şart koyuyor: İşveren, bu çalışmaları başlamadan önce Federal İş Ajansı’na bildirmiş olmalı. Federal İş Ajansı da kendi sayfasında makine kabulü, eğitim alma, fuar standı ve işletme eğitimi için bildirim gerekmediğini açıkça yazıyor.
Fuar standı kurulumunu ayrı bir yazıda ele aldık: Almanya fuar stant kurulum çalışma izni.
Neden “çalışma” sayılmıyor?
BeschV’nin 30. maddesi, 19. maddenin birinci fıkrasındaki faaliyetleri, 12 ay içinde 90 günü aşmadıkları sürece Alman ikamet hukuku anlamında “istihdam” saymıyor. Bu yüzden ekip ayrı bir çalışma vizesi almadan, kısa süreli vizeyle bu işleri yapabilir.
Alman Dışişleri Bakanlığı’nın Vize El Kitabı (Visumhandbuch) da bu çerçeveyi doğruluyor ve bir ayrıntı ekliyor: Bir Alman şirketinin yurt dışındaki şubesi de “merkezi yurt dışında olan işveren” sayılabilir; yeter ki çalışan yalnızca bu şubede çalışsın ve oranın iş ve sosyal güvenlik kurallarına tabi olsun.
Bildirimin şartları
Federal İş Ajansı, görevlendirmeyi onaylamak için dört şart arıyor:
– Görev yeri veya yerleri Almanya’da olmalı.
– Üretilen, satılan ve teslim edilen ürün bir makine, tesis ya da yazılım olmalı.
– Personeli gönderen firma ürünü kendi ülkesinde üretmiş ve oradan teslim ediyor olmalı.
– Bildirim için gereken bütün belgeler eksiksiz sunulmuş olmalı.
Üçüncü şart, Türk firmaları için en kritik olanıdır. Başka bir ülkeden alıp Almanya’ya sattığın bir makine için bu yol uygun olmayabilir. Temsilciliğin bilgi notu da kapsamı “daha önce teslim edilen Türk malı makine, donanım/tesis ve elektronik veri işleme programları” diye tanımlıyor.
Bildirim adım adım
- Belgeleri hazırla. Federal İş Ajansı’nın istediği belgeler şunlar:
– Montaj/söküm bildirimi formu (Anzeige über die Montage/Demontage, BeschV § 19/1 no. 1 ve 3)
– Montaj, söküm, teslim veya satın alma sözleşmesi
– Tesis, makine veya yazılımın serbest formatta tanımı
– Çalışanların yapacağı işlerin serbest formatta tanımı
– Söküm işinde: yeniden kurulumun teyidi ve yeri
– Görevlendirilen tüm çalışanların isimleri ve pasaport kopyaları
– Bildirimi müşteri veya bir hukuk bürosu yapıyorsa vekâletname - Bildirimi gönder. Bildirim, çalışanların işe başlamasından en az 10 gün önce yapılmalı. Belgeler Federal İş Ajansı’nın çevrim içi yükleme servisiyle, kullanıcı hesabı olmadan da gönderilebiliyor. Dosyalar JPG, PNG, BMP veya PDF formatında ve en fazla 9 MB olmalı.
- Teyidi bekle. Stuttgart İş Ajansı belgelerin alındığını yazılı olarak bildirir ve inceler. İnceleme genellikle 3–5 iş günü sürer; sonuç ve uygunsa bildirimin teyidi yazılı olarak gelir.
- Teyidi vize dosyasına ekle. Çalışanların vizeye ihtiyacı varsa, onaylanmış bildirim Alman temsilciliğine sunulur.
Bildirimi işveren, yetkilendirdiği bir temsilci ya da makineyi satın alan Almanya’daki firma yapabilir. Formda firma bilgileri, müşteri bilgileri, görevin amacı, görev yerleri ve her çalışanın adı, doğum tarihi, uyruğu, görevi ile başlangıç ve bitiş tarihleri yer alır.
Formun son bölümünde firma, sözleşmelerin yetkili makamlarca her an incelenebileceğini kabul eder; bu yüzden sözleşmeler görev yerinde kolayca ulaşılabilir tutulmalıdır. Bildirim çevrim içi yapıldığında kaşe ve imza gerekmiyor.
Bildirimin ücretli olup olmadığına dair Federal İş Ajansı sayfalarında bir bilgi yok.
Montaj ekibinin takvimini birlikte planlayalım → WhatsApp
12 ayda 90 gün nasıl hesaplanır?
Federal İş Ajansı’na göre her çalışan, 12 aylık bir dönem içinde Almanya’da en fazla 90 gün çalışabilir. Vize El Kitabı da ölçüyü tek tek çalışanın 12 ay içindeki kalış süresi olarak tanımlıyor. Bu sınır kişi başınadır; ekibin toplamı değil, her çalışanın kendi günleri sayılır.
Burada iki ayrı sayaç olduğunu unutma:
| Sayaç | Kaynağı | Neyi sınırlar? |
|---|---|---|
| 12 ayda 90 gün | BeschV § 19/1 ve § 30 | Montaj, bakım, onarım görevi için Almanya’da geçirilen günleri |
| 180 günde 90 gün | Schengen kuralı | Schengen bölgesinde toplam kalış günlerini |
Örnek: Bir teknisyen ocakta 40 gün, haziranda 40 gün Almanya’da montaj yaptı. Her iki seyahat Schengen’in 180/90 kuralına uyuyor olabilir; ama ekim ayında 20 günlük yeni bir görev, 12 aylık pencerede toplamı 100 güne çıkarır ve § 19/1 sınırını aşar.
Bu yüzden servis personeli için yıllık bir gün takibi tutmanı öneriyoruz. Schengen gün hesabı için Schengen 90/180 kuralı yazımıza da bak.
Proje 90 günü aşarsa: § 19/2 ve ulusal vize
Büyük bir tesis kurulumu birkaç ay sürebilir. Yönetmeliğin ikinci fıkrası bu durum için ayrı bir yol açıyor: Aynı işler (kurulum, montaj, bakım, onarım, kabul ve söküm) için 90 günü aşan ve en fazla 3 yıl süren görevlendirmelerde Federal İş Ajansı’nın onayı (Zustimmung) verilebilir.
Bu artık kısa süreli vizeyle yürümez. Çalışan, Alman İkamet Kanunu’nun (AufenthG) 19c/1 maddesi kapsamında çalışma amaçlı bir oturum izni için ulusal (D) vizeye başvurur. Vize El Kitabı’na göre Federal İş Ajansı bu onay sürecinde, çalışanların karşılaştırılabilir yerli çalışanlardan daha kötü koşullarda çalıştırılmadığını da inceliyor.
Ulusal vize başvurusunda önce Konsolosluk Hizmet Portalı’nda kategorinin yer alıp almadığına bakılır; yer almıyorsa iDATA’daki bilgi notlarına göre başvurulur. Başvurunun portaldan mı iDATA’dan mı yapılacağını dosyana göre birlikte netleştiririz. Genel süreç için Almanya çalışma vizesi sayfamıza bak.
Karıştırılmaması gereken üç durum
Werkvertrag (eser sözleşmesi) işçileri farklıdır. Vize El Kitabı, Almanya ile Türkiye arasında ayrı bir eser sözleşmesi işçileri anlaşması olduğunu, bu yolda Federal İş Ajansı’nın düzenlediği bir “Werkvertragsarbeitnehmerkarte” sunulduğunu yazıyor. Bu, kendi ürettiğin makinenin montajından farklı, kontenjana bağlı ayrı bir sistemdir.
Almanya’daki firmada olağan iş yapılamaz. Müşterinin üretim hattında vardiya tutmak, şantiyede inşaat işi yapmak ya da montajla ilgisi olmayan sürekli hizmet vermek § 19 kapsamına girmez.
Makine kabulüne giden müşteri personeli bildirim yapmaz. Almanya’dan makine satın alan bir Türk firmasının, kabul veya eğitim için giden çalışanları § 19/1 no. 2 kapsamındadır ve bildirim gerekmez. Bu kişiler normal ticari vize dosyasıyla başvurur.
Vize dosyasında montaj ekibi için ek noktalar
Montaj ekibinin vize dosyası, ticari vizenin genel belgelerine ek olarak şunları içerir:
– Federal İş Ajansı’nın bildirimi teyit eden yazısı
– Almanya’daki müşterinin davet yazısı: amaç satırında montaj, bakım veya onarım işinin açıkça yazılması
– Türk işverenin görevlendirme yazısı: görev tarihleri, iş tanımı ve masraf garantisi
Davetiyede “iş görüşmesi” yazıp ekibi montaja göndermek amaç uyumsuzluğu yaratır. Davetiyenin nasıl kurulacağı için Almanya ticari vize davet mektubu, işveren yazısı için işveren görevlendirme yazısı yazılarımıza bak.
Ekip için iDATA’da hangi bekleme listesinin seçileceği resmi bilgi notunda ayrıca yazmıyor; iş seyahati bilgi notu “İş” listesini, HVP hakkı olan firmalar için HVP bilgi notu “HVP” listesini gösteriyor ve her ikisinde de bildirim belgesini istiyor. Ekibin hangi listeden randevu alacağını dosyana göre başvurudan önce birlikte netleştiririz.
Sosyal güvenlik tarafında, Türkiye ile Almanya arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamında çalışanın Türkiye’de sigortalı kalmaya devam ettiğini gösteren bir görevlendirme belgesi gündeme gelebilir. Bu belgenin vize dosyasında istenip istenmeyeceği dosyaya göre değişebilir; görevlendirmeden önce SGK’dan almanı öneririz.
Vize profesyonellik işidir. Biz üstünkörü dosya hazırlamayız; işimize ve danışanımıza saygımız var.
İnfoyed ile montaj ve servis ekibi dosyaları
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. Bir montaj projesinde tek bir teknisyenin vizesinin gecikmesi, bütün devreye alma takvimini kaydırabilir.
Ekibinin dosyalarını proje takvimine göre birlikte planlıyoruz: bildirimin zamanlaması, her çalışanın 12 aylık gün hesabı, davetiye ve görevlendirme yazılarının aynı dili konuşması. Sözleşme veya teknik belgelerde tercüme gerekirse yeminli tercüme büromuz İnfoyed Tercüme hazırlar.
Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara. Diğer Schengen kategorileri için Almanya Schengen vizesi çatı sayfamıza bakabilirsin.
Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp
Sık sorulan sorular
Almanya’ya montaja giden ekip çalışma vizesi mi almalı?
Görev 12 ayda 90 günü aşmıyorsa hayır. BeschV § 19/1 kapsamındaki montaj, bakım ve onarım işleri istihdam sayılmaz; kısa süreli vize ve Federal İş Ajansı bildirimi yeterlidir.
Federal İş Ajansı bildirimi ne zaman yapılmalı?
Çalışanların işe başlamasından en az 10 gün önce. İnceleme genellikle 3–5 iş günü sürüyor; vize randevusunu da hesaba katarak bildirimi mümkün olduğunca erken yap.
Bildirimi kim yapabilir?
Türk işveren, yetkilendirdiği bir temsilci (örneğin bir hukuk bürosu) veya makineyi satın alan Almanya’daki firma.
Makineyi Türkiye’de üretmediysek bu yol uygun mu?
Federal İş Ajansı, ürünü gönderen firmanın kendi ülkesinde üretip oradan teslim etmesini şart koşuyor. Başka ülkede üretilmiş bir ürün için durumu ayrıca değerlendirmek gerekir.
90 gün hesabı ekip için mi, kişi başı mı?
Kişi başıdır. Her çalışan 12 aylık dönemde en fazla 90 gün çalışabilir.
Proje 6 ay sürecekse ne yapmalıyız?
90 günü aşan ve en fazla 3 yıla kadar süren görevlendirmeler için BeschV § 19/2’ye göre Federal İş Ajansı onayıyla ulusal vize yolu var. Bu durumda kısa süreli vizeyle başvurulmaz.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026