AB Vatandaşının Aile Üyesi Oturum Kartıyla Vizesiz Seyahat

Eşin Hollandalı, Belçikalı ya da Polonyalı ve siz birlikte bir AB ülkesinde yaşıyorsunuz. Türk vatandaşı olarak oraya gittiğinde sana bir oturum belgesi verildi. Şimdi Almanya’ya akraba ziyaretine, bir hafta sonu gezisine ya da iş için gitmek istiyorsun. Soru basit: Yine Türkiye’deki gibi Schengen vizesine mi başvuracaksın?

Çoğu durumda hayır. AB serbest dolaşım hukuku, belirli bir oturum kartı taşıyan aile üyelerini vize şartından muaf tutuyor. Ama “kartım var, vizeye gerek yok” demeden önce elindeki belgenin gerçekten bu kart olup olmadığını, hangi ülkeye gittiğini ve kartın henüz çıkmadığı dönemde ne yapacağını bilmen gerekiyor.

Bu yazı, AB’de yaşayan Türk aile üyeleri için. Türkiye’de yaşıyor ve AB vatandaşı eşinle Almanya’ya gidecekseniz doğru yol ücretsiz ve kolaylaştırılmış vize; onu AB Vatandaşının Aile Üyesi İçin Almanya Schengen Vizesi sayfamızda anlattık.

İçindekiler
  1. Önce belgeni tanı: kart mı, ulusal izin mi?
  2. Kartla Almanya’ya giriş: kanun ne diyor?
  3. Hangi ülkelerde geçer? Schengen, İrlanda, Kıbrıs ve İsviçre
  4. Eşinle birlikte olmak zorunda mısın?
  5. Kart çıkmadan seyahat: en riskli dönem
  6. Sınırda ve havalimanında yanında ne olsun?
  7. Kartın işe yaramadığı durumlar
  8. Almanya’ya taşınmayı düşünüyorsan
  9. İnfoyed ile AB aile üyesi seyahat planı
  10. Sık sorulan sorular

Önce belgeni tanı: kart mı, ulusal izin mi?

AB’de yaşayan bir Türk vatandaşının elindeki oturum belgesi iki farklı türden olabilir. Hangisinin sende olduğu, vizesiz seyahat edebileceğin ülkeleri doğrudan belirler.

1. AB vatandaşının aile üyesi oturum kartı. AB’nin 2004/38 sayılı Direktifinin 10. maddesine göre verilen karttır. Bir AB vatandaşı, kendi vatandaşı olmadığı başka bir AB ülkesinde yaşıyorsa (ör. Hollandalı eş Belçika’da, Bulgar eş Almanya’da), AB vatandaşı olmayan eşine bu kart verilir. Almanya’da adı “Aufenthaltskarte für Familienangehörige von Unionsbürgern”dir. Beş yıllık sürekli kalıştan sonra verilen daimi oturum kartı (Daueraufenthaltskarte) da aynı kolaylığı sağlar.

2. Ulusal oturum izni. AB vatandaşı eşin kendi ülkesinde yaşıyorsa (ör. Hollandalı eşle Hollanda’da), sana verilen belge serbest dolaşım kartı değil, o ülkenin kendi kurallarına göre düzenlenen ulusal oturum iznidir. Avrupa Komisyonu’nun “Your Europe” rehberindeki örnek tam olarak bu: Hollanda’da Hollandalı eşiyle yaşayan Nijeryalı Joyce’a verilen belge ulusal oturum iznidir.

Aynı mantık Almanya’da da geçerli. Berlin Göç Dairesi, Alman vatandaşlarının aile üyelerine Serbest Dolaşım Kanunu’na göre Aufenthaltskarte değil, İkamet Kanunu’na göre oturum izni (Aufenthaltserlaubnis) verildiğini yazıyor.

Durum Elindeki belge Türü
Bulgar eşinle Almanya’da yaşıyorsun Aufenthaltskarte AB aile üyesi oturum kartı (Direktif md. 10)
Hollandalı eşinle Belçika’da yaşıyorsun Belçika’nın AB aile üyesi kartı AB aile üyesi oturum kartı
Hollandalı eşinle Hollanda’da yaşıyorsun Hollanda oturum izni Ulusal oturum izni
Alman eşinle Almanya’da yaşıyorsun Aufenthaltserlaubnis Ulusal oturum izni (istisna: Alman eşin daha önce başka bir AB ülkesinde seninle birlikte yaşadıysa, §12a ile Aufenthaltskarte mümkün)
5 yıl sonra, Bulgar eşinle Almanya’da Daueraufenthaltskarte AB aile üyesi daimi oturum kartı

Kartın üzerinde ne yazdığına bak. Direktife göre verilen kartlarda AB vatandaşının aile üyesi olduğun ibaresi yer alır; direktif bu kartın adını “AB vatandaşının aile üyesi oturum kartı” olarak koyuyor ve kart bu ifadenin o ülkenin dilindeki karşılığını taşır.

Kartla Almanya’ya giriş: kanun ne diyor?

Almanya’nın Serbest Dolaşım Kanunu bu konuda açık. Geçerli bir Aufenthaltskarte’nin, başka bir AB veya AEA ülkesinin verdiği kart da dahil olmak üzere, Direktifin 5(2). maddesi gereği vize şartını kaldırdığını yazıyor (FreizügG/EU §2a(3)).

Alman Dışişleri Bakanlığı’nın vize el kitabı da temsilciliklere aynı talimatı veriyor. Başka bir AB veya AEA ülkesinin verdiği “AB/AEA vatandaşının aile üyesi oturum kartı” sahibi için vize şartı yok; vize ancak geri kalan durumlarda gerekiyor.

Yani Belçika’da Hollandalı eşinle yaşıyor ve Belçika’nın AB aile üyesi kartını taşıyorsan, Almanya’ya pasaportun ve kartınla vizesiz girebilirsin. Almanya’nın Türkiye temsilciliklerinin serbest dolaşım vizesi bilgi notu ise yalnızca Türkiye’den yapılan başvuruları anlatıyor; oturum kartı sahiplerine ayrıca değinmiyor.

Hangi ülkelerde geçer? Schengen, İrlanda, Kıbrıs ve İsviçre

Burada işler biraz karışıyor; çünkü AB ile Schengen aynı şey değil. Kıbrıs ve İrlanda AB üyesi ama Schengen bölgesinde değil. İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn ise AB üyesi olmadığı halde Schengen’de. Bulgaristan ve Romanya, Your Europe rehberinde artık Schengen ülkeleri listesinde yer alıyor.

Avrupa Komisyonu’nun Your Europe rehberine göre tablo şöyle:

Elindeki belge Schengen ülkesine seyahat (Almanya dahil) İrlanda’ya seyahat Kıbrıs’a seyahat
AB aile üyesi oturum kartı (hangi AB ülkesi verirse versin) Vize yok Vize yok Vize yok
Schengen ülkesinin ulusal oturum izni Vize yok Vize gerekir Vize yok
İrlanda veya Kıbrıs’ın ulusal oturum izni Vize gerekir Kıbrıs izniyle İrlanda’ya vize gerekir İrlanda izniyle Kıbrıs’a vize gerekir

İki istisnayı ayrıca not et:

  • İsviçre: Rehbere göre AB aile üyesi kartıyla İsviçre’ye de vizesiz gidilebilir; ancak kart İrlanda veya Kıbrıs tarafından verildiyse bu kolaylık İsviçre için geçerli değil.
  • İrlanda: Rehber, İrlanda’nın vize kurallarının diğer AB ülkelerinden biraz farklı olduğunu söylüyor. İrlanda’nın Brüksel Büyükelçiliği, Direktif madde 10 kartı sahiplerinin AB vatandaşı eş eşlik etmese de 90 güne kadar vizesiz gelebileceğini yazıyor. Kartın aslını yanında taşı; yine de yola çıkmadan İrlanda makamlarının güncel bilgisine bak.

Pratik sonuç şu: Almanya’da Alman eşinle yaşıyor ve ulusal oturum iznin varsa, Schengen içinde rahatça gezersin ama İrlanda için vize alman gerekir. Almanya’da Bulgar eşinle yaşıyor ve Aufenthaltskarte taşıyorsan, rehbere göre İrlanda’ya da vizesiz gidebilirsin.

Eşinle birlikte olmak zorunda mısın?

Türkiye’den başvuru yapan aile üyelerinde “birlikte seyahat” şartı vizenin temelidir. Kartı olanlarda ise durum farklı.

Your Europe rehberi, AB aile üyesi kartı (veya daimi kart) sahibinin tüm AB ülkelerine ve İzlanda, Lihtenştayn, Norveç’e, AB vatandaşı eş eşlik etmeden de vizesiz seyahat edebileceğini yazıyor. Rehberdeki örnekte Bulgaristan’da Çek eşiyle yaşayan Hint vatandaşı Meera, Bulgaristan’ın verdiği kartla tek başına Fransa’ya ve İrlanda’ya vizesiz gidiyor.

Vizesiz girişle süresiz kalış ise aynı şey değil. Rehbere göre AB vatandaşına eşlik eden ya da onun yanına giden aile üyesi her ülkede 3 aya kadar kalabiliyor ve genel 90/180 sınırına tabi değil. Tek başına yaptığın seyahatlerde ise kalış süresinin nasıl hesaplanacağını ayrıca kontrol etmelisin. Ulusal oturum izinliler için Schengen’deki kısa kalış hesabını Schengen 90/180 kuralı yazımızda örneklerle anlattık.

Kart çıkmadan seyahat: en riskli dönem

AB’ye yeni taşınan aileler için asıl sorun, kart başvurusu ile kartın eline geçmesi arasındaki süre. Almanya’da kanun, kartın gerekli bilgileri verdikten sonra altı ay içinde düzenlenmesini ve bilgilerin verildiğine dair bir belgenin (Bescheinigung) hemen verilmesini öngörüyor (FreizügG/EU §5(1)). Berlin Göç Dairesi’nin sayfasında kartın, randevuda başvurudan sonra yaklaşık 4 hafta içinde hazır olduğu yazıyor.

Your Europe rehberi bu dönem için açık bir uyarı yapıyor:

  • Kart başvurusu sürerken ülke dışına çıkıp geri dönmek pratik sorunlara yol açabilir.
  • Kart olmadan vize muafiyeti yoktur ve giriş vizenin süresi dolmuş olabilir.
  • Bu durumda yaşadığın ülkeye gidiş-dönüşün kolaylaştırılması gerekir; ama özel şart ya da belge gerekip gerekmediğini o ülkenin makamlarına sorman isteniyor.

Bizim önerimiz net: Kartın elinde değilse ve ülke dışına çıkman şart değilse, seyahati kart çıkana kadar ertele. Türkiye’ye gidip dönmen gerekiyorsa, gitmeden önce Yabancılar Dairesi’ne dönüşte hangi belgeyle sorunsuz gireceğini yazılı olarak sor.

Your Europe ayrıca, vizenin süresi kart çıkmadan dolarsa yeni vize için ülkene dönmek zorunda olmadığını da belirtiyor. Kart sürecinin adımlarını Aufenthaltskarte nedir? yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kartınla seyahat planını birlikte kontrol edelim → WhatsApp

Sınırda ve havalimanında yanında ne olsun?

Vizesiz seyahat hakkın kanundan gelir; ama bunu sınırda ve check-in bankosunda göstermek senin işin. Your Europe rehberi, aile üyelerinin polis kontrolü veya uçağa biniş gibi durumlarda kimliğini kanıtlayabilmesi için pasaportunu yanında taşımasını özellikle öneriyor.

Yanına almanı önerdiğimiz belgeler:

  • Geçerli pasaport: Türk pasaportun, kartla birlikte.
  • Oturum kartının aslı: Fotokopi ya da telefon fotoğrafı yetmez.
  • Evlilik belgesi: Çok dilli Formül B ya da yaşadığın ülkenin evlilik kaydı; her kontrolde sorulmasa da yanında bulunması seni olası bir soruda rahatlatır.
  • Eşinin kimlik kopyası: Özellikle eşinle birlikte seyahat etmiyorsan.

Havalimanı aktarmalarında da kolaylık var. Almanya’nın Türkiye temsilcilikleri, serbest dolaşım hakkını kullanan aile üyelerinin havalimanı transit vizesinden muaf olduğunu yazıyor. Ayrıntıları Almanya Havalimanı Transit Vizesi sayfamızda bulabilirsin.

Kartın işe yaramadığı durumlar

Kart her kapıyı açmaz. Şu durumlarda yeniden düşünmen gerekir:

  • Kartın süresi dolmuşsa: Süresi geçmiş kart vize muafiyeti sağlamaz.
  • Belgen aslında ulusal izinse: İrlanda seyahatinde vize gerekir; tabloyu tekrar kontrol et.
  • Eşinle ayrıldıysanız: Aile üyesi kartı AB vatandaşıyla olan aile bağına dayanır. Boşanma veya ayrılık sonrası haklar ayrı şartlara bağlı.
  • AB dışına çıkıyorsan: Kart, AB dışındaki ülkeler (ör. Birleşik Krallık) için geçerli değildir; o ülkenin kendi vize kurallarına bakmalısın.
  • Türkiye’ye taşındıysanız: Ortak hayat Türkiye’deyse, kartın dayandığı oturum hakkı sorgulanabilir. Türkiye’den başvurularda doğru yol ücretsiz serbest dolaşım vizesidir.

Eşin çifte vatandaşsa (ör. Türk-Bulgar) hangi pasaportun kullanılacağı da önemli. Bunu Türk-AB çifte vatandaşlar yazımızda anlattık.

Almanya’ya taşınmayı düşünüyorsan

Kart, başka bir ülkede yaşarken Almanya’ya kısa seyahat içindir. AB vatandaşı eşin Almanya’ya taşınıyorsa, sen de vizesiz girip Almanya’da Aufenthaltskarte başvurusu yaparsın; çünkü kartın vize muafiyeti sağlıyor.

Türkiye’den ilk kez Almanya’ya yerleşecek aileler için yol farklı: ücretsiz aile birleşimi vizesi. Bunu Almanya’da AB Vatandaşı Eşe Katılım Vizesi sayfamızda, tüm kısa süreli vize türlerini ise Almanya Schengen Vizesi çatı sayfamızda bulabilirsin.

İnfoyed ile AB aile üyesi seyahat planı

Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. Kartla vizesiz seyahat, doğru belgeyle çok kolaydır; yanlış belgeyle ise havalimanında uçağa alınmamakla sonuçlanabilir.

İnfoyed olarak bu konuda şunları yapıyoruz:

  • Elindeki belgenin AB aile üyesi kartı mı, ulusal izin mi olduğunu birlikte inceliyoruz.
  • Gideceğin ülkeye göre vize gerekip gerekmediğini netleştiriyoruz.
  • Kartın yoksa veya süresi dolmuşsa doğru vize kategorisini belirliyoruz.
  • Evlilik ve doğum belgelerinin yeminli tercümesini aynı çatı altındaki İnfoyed Tercüme büromuz hazırlıyor.

Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara.

Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp

Sık sorulan sorular

Belçika’da Hollandalı eşimle yaşıyorum; Almanya’ya vize gerekir mi?

Belçika’nın verdiği AB vatandaşının aile üyesi oturum kartı varsa gerekmez. Almanya’nın Serbest Dolaşım Kanunu, başka bir AB ülkesinin verdiği bu kartı vize muafiyeti için yeterli sayıyor (FreizügG/EU §2a(3)).

Alman eşimle Almanya’da yaşıyorum; İrlanda’ya vizesiz gidebilir miyim?

Büyük olasılıkla hayır. Alman vatandaşının eşine verilen belge ulusal oturum iznidir ve Your Europe rehberine göre Schengen ülkesinin ulusal izniyle İrlanda’ya gitmek için vize gerekir.

Kartımla eşim olmadan tek başıma seyahat edebilir miyim?

Your Europe rehberine göre AB aile üyesi oturum kartı sahibi, AB vatandaşı eşi eşlik etmeden de AB ülkelerine vizesiz gidebilir. Kalış süresi için ise seyahat planını ayrıca kontrol etmelisin.

Kartım henüz çıkmadı; Türkiye’ye gidip dönebilir miyim?

Bu dönem risklidir. Kart olmadan vize muafiyeti yoktur ve giriş vizen dolmuş olabilir. Gitmeden önce yaşadığın şehrin Yabancılar Dairesi’ne dönüşte hangi belgeyi kullanacağını sor.

Kıbrıs’ın verdiği aile üyesi kartıyla İsviçre’ye gidebilir miyim?

Your Europe rehberine göre hayır; kart İrlanda veya Kıbrıs tarafından verildiyse İsviçre için vizesiz seyahat kolaylığı geçerli değil.

Daimi oturum kartı da aynı hakkı verir mi?

Evet. Your Europe rehberi, AB aile üyesi oturum kartı ile daimi oturum kartını vize muafiyeti açısından aynı tutuyor.

Son güncelleme: 30 Ekim 2026