Almanya’da bir festivalde sahne alacaksın, bir konser salonunda çalacaksın ya da tiyatro grubunla turneye çıkacaksın. Davetin hazır, sözleşmen imzalanmış; geriye vize kalıyor. Ama sanatçı dosyasında asıl soru “hangi vize” değil, “bu iş Almanya’da çalışma sayılır mı” sorusu.
Alman hukuku sahne işlerini tek bir kalıba sokmuyor. Bazı gösteriler Schengen vizesiyle, ayrı bir izin olmadan yapılabiliyor; bazıları Federal İş Ajansı’nın (Bundesagentur für Arbeit) onayını gerektiriyor; bazıları ise ancak ulusal vizeyle mümkün.
Bu yazıda Alman İstihdam Yönetmeliği’nin (BeschV) §22 ve §25 maddelerini örnek senaryolarla ayırıyoruz. Kültür bekleme listesi, genel belgeler ve ücretler için Almanya kongre, kültür ve spor vizesi sayfamıza bak; burada sadece sanatçılara özgü kısmı derinleştiriyoruz.
İçindekiler
- Önce temel kural: Schengen vizesi çalışma hakkı vermez
- Dört farklı durum: §22 Nr. 1, Nr. 2, Nr. 3 ve §25
- Teknik ekip ve yardımcı personel
- Örnek senaryolar
- Sanatçı dosyasında hangi belgeler öne çıkar?
- Türk sanatçılar için vizesiz giriş istisnası ne olacak?
- İnfoyed ile sanatçı vizesi
- Sık sorulan sorular
Önce temel kural: Schengen vizesi çalışma hakkı vermez
Kısa süreli Schengen (C) vizesi kural olarak çalışma hakkı vermez. Ancak BeschV §30, bazı faaliyetleri belirli bir süreyi aşmadıkça “çalışma” saymıyor. §22’de sayılan sanatçı ve sporcu faaliyetleri de bunların arasında.
Vize el kitabına (Visumhandbuch) göre bu durumda vize etiketine “Çalışmaya izin verilmez, BeschV §… ve §30 kapsamındaki faaliyetlere izin verilir” anlamında bir not düşülüyor. Yani vizen sana genel bir çalışma hakkı değil, yalnızca o istisnadaki faaliyet için izin verir.
İki sayacı karıştırma. Schengen’in 180 günde 90 gün kuralı her zaman geçerli; BeschV istisnalarının kendi süre sınırı ayrıca işler. Gün hesabının nasıl yapıldığını Schengen 90/180 kuralı yazımızda anlattık.
Dört farklı durum: §22 Nr. 1, Nr. 2, Nr. 3 ve §25
| Durum | Yasal dayanak | Süre sınırı | İş Ajansı onayı | Vize |
|---|---|---|---|---|
| Özel sanatsal değeri olan gösteriler (yardımcı personel dahil) | BeschV §22 Nr. 1 + §30 Nr. 2 | 12 ayda 90 gün | Gerekmez | Schengen (C) |
| Festivaller, müzik ve kültür günleri, misafir gösteriler (Gastspiel), yabancı film/TV çekimleri | BeschV §22 Nr. 2 + §30 Nr. 2 | 12 ayda 90 gün | Gerekmez | Schengen (C) |
| Günlük gösteriler (Tagesdarbietung) | BeschV §22 Nr. 3 + §30 Nr. 2 | Yılda 15 gün | Gerekmez | Schengen (C) |
| Diğer sanatsal işler, istisnaya girmeyen veya uzun angajmanlar | BeschV §25 Nr. 1 | – | Gerekir | Süreye göre C veya D |
| 90 günü aşan misafir turneler ve film/TV çekimleri | BeschV §25 Nr. 2 | 90 gün üstü | Gerekir | Ulusal (D) |
§22’deki üç istisnaya giriyorsan iş görece basit: Kültür listesinden Schengen vizesi alırsın. §25’e düşüyorsan İş Ajansı onayı ve buna göre kurgulanmış ayrı bir dosya gerekir.
Özel sanatsal değer (§22 Nr. 1): kriter listesi yok
Bu bent en çok yanlış anlaşılan bent. Vize el kitabı bunun için bir kriter listesi olmadığını, kararın tek tek ve gerekirse uzman görüşüyle verildiğini yazıyor. Kapsananlar, uluslararası tanınmış ve kendi alanında benzerlerinden belirgin biçimde ayrışan sanatçı ve gruplar.
El kitabı iki gösterge sayıyor: sanatçının kendi ülkesindeki bilinirliği ve Almanya’daki gösterilerine olan ilgi. Anlaşılan ücret (gaj) ise ancak çok sınırlı bir gösterge sayılıyor; yüksek gaj tek başına bu bende girmeni sağlamaz.
Bu bende dayanacaksan dosyanı bilinirliğini gösteren belgelerle güçlendir: basın haberleri, uluslararası konser geçmişi, ödüller, plak/albüm bilgileri, Almanya’daki etkinliğin afişi ve bilet satış sayfası. Vize el kitabı, tereddütte kalınan durumlarda onay gerektiren §25 yolunun esas alınmasını öngörüyor; bu yüzden sınırda bir dosyayı “nasılsa §22” diye kurgulama.
Festival ve misafir gösteri (§22 Nr. 2)
Bir festivalde, müzik veya kültür günlerinde sahne alacaksan ya da bir topluluğun misafir gösterisi (Gastspiel) için gidiyorsan bu bent seni kapsayabilir. Burada “özel sanatsal değer” aranmıyor; belirleyici olan etkinliğin türü.
Süre sınırı 12 ayda 90 gün. Aynı yıl içinde birden fazla festivale gideceksen, günleri toplayarak takip etmen gerekir.
Günlük gösteri (Tagesdarbietung, §22 Nr. 3)
Vize el kitabına göre günlük gösteri, olağan iş akışının dışında yapılan ve dışarıdan da özel bir etkinlik olarak tanınabilen bir organizasyon. Genellikle ilan veya afişle duyurulur ve gösteriler art arda en fazla iki gün sürebilir.
Bu bent yılda toplam 15 günle sınırlı. El kitabı, bu istisnanın sahnede olmayan kişilere de uygulandığını yazıyor; yani ses-ışık ekibi de kapsanabilir.
Bir dernek gecesi, bir şehir şenliği ya da ilanla duyurulmuş tek gecelik bir konser bu kalıba uyabilir. Özel bir düğün veya kapalı bir şirket etkinliği gibi kamuya duyurulmayan organizasyonların bu tanıma girip girmediği resmi metinde açık değil; bu tür işlerde önce bize danış.
İş Ajansı onayı gereken durumlar (§25)
§25 Nr. 1, uzun bir angajmanla çalışan ya da gösterisi olağanüstü sanatsal değer taşımayan sanatçıları kapsar. Kanun burada onayı öncelik kontrolüne (Vorrangprüfung) bağlıyor; vize el kitabına göre onay, ancak bu iş için Almanya’da sanatçı bulma imkânları tükendiyse verilmeli.
§25 Nr. 2 ise sirk, buz pateni gösterisi, dans şovu gibi misafir toplulukların ve film/TV ekiplerinin 90 günü aşan turne ve çekimlerine imkân tanır. Kısacası: 90 günü aşan bir turne, §22’nin değil §25’in konusu.
Vize el kitabı bir uyarı daha yapıyor: gece kulüplerinde haftalık ya da aylık angajmanla sahne alan dansçılar, işletmeye bağlı çalışan sayılır ve onay gerektirir. Bu tür teklifler kötüye kullanıma en açık alan; teklifin içeriğini mutlaka bir uzmana göster.
Serbest sanatçı mı, işçi mi?
Vize el kitabına göre bir sahne sanatçısının işçi mi yoksa serbest mi sayılacağı, organizatöre ne kadar bağımlı olduğuna (özellikle talimat alıp almadığına) göre belirleniyor. Kendi programını kendisi belirleyen ve organizatöre bağlı olmayan “konser tarzı” kısa süreli sahne işleri, Federal Sosyal Mahkeme içtihadına göre genellikle serbest faaliyet sayılıyor ve §25’e girmiyor.
Bu ayrım dosyanın kurgusunu tamamen değiştirebilir. Sözleşmende programı kimin belirlediği, prova ve sahne saatlerinin nasıl düzenlendiği ve ücretin nasıl ödendiği bu yüzden önemli.
Teknik ekip ve yardımcı personel
Turne ekibi sadece sahnedekilerden oluşmaz. Ses, ışık, sahne kurulumu, kostüm, menajer gibi kişilerin durumu, sanatçının hangi bende girdiğine bağlı.
- §22 Nr. 1’de: BeschV yardımcı personeli açıkça kapsama alıyor; ekip de istisnadan yararlanabilir.
- §22 Nr. 3’te: Vize el kitabına göre günlük gösteri istisnası sahnede olmayanlara da uygulanıyor.
- §25’te: Vize el kitabı ışıkçı, elektrikçi, aksesuar sorumlusu gibi gösterinin hazırlığı ve yürütülmesi için gereken teknik personeli de §25 kapsamında sayıyor; yani onlar için de onay gerekir.
Bu yüzden davet yazısında veya sözleşmede ekipteki herkesin adı ve görevi ayrı ayrı yazılmalı. Ekip üyelerinden biri ücret almıyorsa, bu da ayrıca belirtilmeli.
Örnek senaryolar
| Senaryo | Muhtemel dayanak | Dosyada dikkat |
|---|---|---|
| Uluslararası tanınmış bir solistin Almanya’da iki konseri | §22 Nr. 1 | Bilinirliği gösteren basın, ödül, konser geçmişi; tereddüt halinde §25 değerlendirilir |
| Halk dansları topluluğunun bir kültür festivalinde 4 günlük gösterisi | §22 Nr. 2 | Festivalin daveti, program, ekip listesi, 12 ayda 90 gün takibi |
| İlanla duyurulmuş tek gecelik bir konser | §22 Nr. 3 | Afiş/ilan, art arda en fazla iki gün, yılda 15 gün sınırı |
| Bir restoranda üç ay boyunca her akşam sahne | §25 | İş Ajansı onayı; süreye göre ulusal vize |
| Tiyatro topluluğunun dört aylık Almanya turnesi | §25 Nr. 2 | 90 günü aştığı için §22 değil; İş Ajansı onayı ve ulusal vize |
| Ücretsiz bir sanatçı rezidansına katılım | Ücretli iş yoksa çalışma sorusu doğmayabilir | Davet yazısında yaratıcı çalışmanın ve ücretsizliğin açıkça yazılması |
Tablo yönlendirme amaçlı; her dosya sözleşmenin içeriğine göre ayrıca değerlendirilir. 90 günü aşan angajmanlarda başvurunun Konsolosluk Hizmet Portalı’ndan mı iDATA’dan mı yapılacağını dosyana göre birlikte netleştiririz.
Sözleşmeni ve davet yazını birlikte değerlendirelim → WhatsApp
Sanatçı dosyasında hangi belgeler öne çıkar?
Genel Schengen belgelerine (form, pasaport, sigorta, banka dökümü, nüfus kaydı) ek olarak, Büyükelçiliğin bilgi notu kültür etkinliklerinde organizatörün davet yazısını ya da kültürel hizmeti sunan tarafla yapılan sözleşmeyi istiyor. Yaratıcı bir çalışmaya katılımda davet yazısı da kabul ediliyor.
Yazıda veya sözleşmede şunlar bulunmalı: organizatörün adresi ve iletişim bilgisi, Almanya’daki etkinlik yeri, etkinliğin tarihleri ve türü, adın, kişisel bilgilerin ve görevin, gerektiğinde masrafların karşılanacağı beyanı. Bu unsurların ayrıntılı açıklamasını Almanya kongre davet mektubu yazımızda yaptık; aynı mantık sanatçı davetinde de geçerli.
Dosyanı güçlendiren ek belgeler:
– Etkinliğin programı, afişi veya bilet satış sayfası
– Ücret alacaksan gaj ve ödeme şeklini gösteren sözleşme maddesi
– Ekip listesi: ad, pasaport bilgisi ve görev
– Serbest çalışıyorsan vergi levhası ve oda/meslek kaydı; bir kuruma bağlıysan kurum yazısı
– Bilinirliğini gösteren basın ve konser geçmişi (özellikle §22 Nr. 1 için)
Almanca veya İngilizce olmayan sözleşme ve kurum yazılarının memur tarafından anlaşılması senin lehine. Gerekli çevirileri aynı çatı altındaki İnfoyed Tercüme yeminli tercüme büromuz hazırlar.
Türk sanatçılar için vizesiz giriş istisnası ne olacak?
Vize el kitabında, Ankara Anlaşması’na ek protokoldeki “standstill” hükmüne dayanan ve ücretli, özel sanatsal değeri olan gösteriler için dar bir vizesiz giriş istisnası anlatılıyor. Ancak bu bölüm eski tarihli ve Türkiye’deki temsilciliklerin Türkçe bilgi notlarında yer almıyor.
Bu yolu kendi başına deneme, önce bize danış. Sınırda şartlardan biri eksik bulunursa etkinliğe hiç ulaşamama riski var. Ayrıntıyı ve neden temkinli olduğumuzu ana sayfamızdaki “vizesiz giriş istisnası” bölümünde anlattık; çoğu sanatçı için Kültür listesinden alınan Schengen vizesi daha güvenli yol.
İnfoyed ile sanatçı vizesi
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. Bir festival daveti ya da turne, uzun bir hazırlığın sonucu; yanlış kurgulanmış bir dosya yüzünden sahneyi kaçırmamalısın.
Sanatçı dosyalarında şunları birlikte yaparız:
– Sözleşmenin ve davetin §22 Nr. 1, Nr. 2, Nr. 3 veya §25 kapsamında değerlendirilmesi
– Ekip listesinin ve her üyenin görevinin dosyaya doğru yansıtılması
– 12 ayda 90 gün ve yılda 15 gün sınırlarının takvimle kontrolü
– Organizatöre iletilecek davet yazısı içeriği ve gerekirse düzeltme listesi
– Orkestra ve topluluklar için grup başvurusu koordinasyonu
– Gerekli tercümelerin İnfoyed Tercüme’de hazırlanması
Danışmanlık ücreti dosyana göre ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir. Ofisimiz: Meşrutiyet Caddesi 15/28 Kızılay, Çankaya/Ankara.
Ücretli bir sahne işini dosyada hiç açıklamadan ya da yanlış bende dayandırarak başvurursan vizeni ve sonraki başvurularını riske atarsın. Profesyonel vize danışmanlığı için bize yaz.
Ücretsiz ön değerlendirme → WhatsApp
Spor takımları için benzer kuralları spor takımları için Almanya vizesi yazımızda anlattık. Tüm kısa süreli vizeleri yan yana görmek için Almanya Schengen vizesi çatı sayfamıza bak; uzun süreli çalışma seçenekleri için Almanya çalışma vizesi sayfası doğru adres.
Sık sorulan sorular
Almanya’da bir festivalde ücretli sahne alacağım, çalışma izni gerekir mi?
Festivaller, müzik ve kültür günleri BeschV §22 Nr. 2 kapsamında. Faaliyet 12 ayda 90 günü aşmıyorsa çalışma sayılmıyor ve Schengen vizesi yeterli oluyor; İş Ajansı onayı gerekmiyor.
Yüksek bir gaj almam “özel sanatsal değer” için yeterli mi?
Hayır. Vize el kitabına göre ücretin yüksekliği ancak çok sınırlı bir gösterge. Belirleyici olan, uluslararası bilinirliğin ve Almanya’daki gösterine olan ilgi; karar her dosyada ayrı veriliyor.
Tek gecelik bir konser için hangi kural geçerli?
İlan veya afişle duyurulan, art arda en fazla iki gün süren özel bir etkinlikse günlük gösteri (§22 Nr. 3) kapsamında olabilir. Bu istisna yılda toplam 15 günle sınırlı.
Ses ve ışık ekibim de vize alabilir mi?
Evet, ama durumları sanatçının dayandığı bende bağlı. §22 Nr. 1’de yardımcı personel kapsanıyor, günlük gösteri istisnası sahnede olmayanlara da uygulanıyor; §25 kapsamındaki işlerde ise teknik personel için de İş Ajansı onayı gerekiyor.
Üç aydan uzun bir turne için Schengen vizesi alabilir miyim?
Hayır. 90 günü aşan misafir turneler BeschV §25 Nr. 2 kapsamında; İş Ajansı onayı ve ulusal vize gerekir. Schengen vizesi ayrıca 180 günde 90 gün sınırına tabi.
Sözleşmem Türkçe, çevirmem gerekir mi?
Bilgi notu kültür başvurularında genel bir tercüme şartı yazmıyor. Yine de sözleşmenin vize memuru tarafından anlaşılması dosyanın lehine; özellikle ücret ve görev maddelerinin Almanca veya İngilizce çevirisini öneriyoruz. Pratikte iDATA Türkçe sözleşmeyi tercümesiz kabul ediyor; çeviri zorunlu değil, dosyanın hızlı anlaşılması için faydalı.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026