Avustralya Çalışma Vizesi 2026: 482, 494, 400, 408
Ücretsiz ön değerlendirme · Yeminli tercüme · Başvuru ve biyometri takibi
Avustralya Vizesi › Çalışma Vizeleri
Avustralya’da mesleğinle çalışmak istiyorsun: belki bir işveren sana teklif yaptı, belki bir proje için birkaç aylığına gideceksin, belki de uzun vadede kalıcı oturum hedefliyorsun. Avustralya’da “çalışma vizesi” tek bir vize değil; işverenin kim olduğuna, işin ne kadar süreceğine ve nerede çalışacağına göre farklı vizeler var. Bu sayfada Türk vatandaşlarının en çok sorduğu çalışma vizelerini (482, 494, 400 ve 408) karşılaştırıyor; işveren sponsorluğunun nasıl işlediğini, gelir eşiklerini, İngilizce şartını, harçları ve bekleme sürelerini anlatıyoruz.
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. Çalışma vizelerinde çoğu zaman mülakat yapılmaz; karar işverenin nominasyonu, başvuru formun ve yüklediğin belgeler üzerinden verilir. Yani dosyan çoğu zaman senin yerine konuşur. Bilgileri Avustralya İçişleri Bakanlığı’nın (Department of Home Affairs) resmi sayfalarına, ücret ve işlem süresi verilerine dayanarak anlatıyoruz.
Bir bakışta Avustralya çalışma vizeleri
| Konu | Kasım 2026 bilgisi |
|---|---|
| Başlıca vizeler | Skills in Demand (subclass 482), Skilled Employer Sponsored Regional (Provisional) (subclass 494), Temporary Work (Short Stay Specialist) (subclass 400), Temporary Activity (subclass 408) |
| Türklere özel kolaylık | Yok. Türk vatandaşları için özel bir stream, muafiyet veya harç indirimi bulunmuyor. |
| İşveren şartı | 482 ve 494’te Avustralyalı bir işverenin sponsorluğu ve nominasyonu şart; 400’de Avustralyalı bir kurumdan davet veya iş sözleşmesi; 408’in çoğu stream’inde sponsor ya da destekçi gerekir. |
| Resmi harç (ana başvuran) | 482: AUD 4.015 · 494: AUD 6.140 · 400 ve 408: AUD 535 |
| İşverenin ödediği ücretler | Sponsorluk AUD 420; 482 nominasyonu AUD 330 (494’te nominasyon ücreti yok); ayrıca Skilling Australians Fund (SAF) katkı payı. SAF çalışana yansıtılamaz. |
| Gelir eşikleri | 1 Temmuz 2026–30 Haziran 2027 nominasyonlarında Core Skills (CSIT) AUD 79.423; Specialist Skills (SSIT) AUD 146.576 |
| Yaş | 482’de yaş şartı yok; 494’te başvuruda 45 yaş altı (bazı istisnalar var) |
| İngilizce | 482: her bölümden en az IELTS 5.0 veya eşdeğeri · 494: Competent English (her bölümden IELTS 6 veya eşdeğeri). Türkiye muaf ülkeler arasında değil. |
| Kalıcı oturuma geçiş | 482’den işverenin nominasyonuyla 186’ya; 494’ü 3 yıl tuttuktan sonra 191’e |
| Başvuru yeri | Online, ImmiAccount. Ankara Büyükelçiliği e-postayla başvuru kabul etmiyor ve genel vize sorularını yanıtlamıyor. |
| İnfoyed’in rolü | İş, işveren veya sponsor bulmuyoruz. İşverenin hazırsa belge dosyanı, yeminli tercümelerini ve vize başvurunu hazırlıyoruz. |
İşlem süreleri (Home Affairs, 2 Kasım 2026 güncellemesi):
| Vize / stream | Başvuruların %50’si | Başvuruların %90’ı |
|---|---|---|
| 482 – Core Skills | 6 ay | 9 ay |
| 482 – Specialist Skills | 59 gün | 3 ay |
| 482 – Labour Agreement | 6 ay | 10 ay |
| 494 – Employer Sponsored | 10 ay | 20 ay |
| 400 | 12 gün | 41 gün |
İçindekiler
- Hangi çalışma vizesi sana uygun?
- İşveren sponsorluğu nasıl işler? 3 adım
- Gelir eşikleri: CSIT ve SSIT
- İngilizce şartı
- Meslek denkliği ve belge dosyası
- Kısa süreli işler: 400 ve 408
- Avustralya çalışma vizesi ücretleri
- Avustralya çalışma vizesi ne zaman çıkar?
- Dürüst not: İnfoyed iş bulmaz
- İnfoyed Vize ile Avustralya çalışma vizesi
- Sık sorulan sorular
Hangi çalışma vizesi sana uygun?
Doğru vizeyi seçmenin ilk sorusu şu: Seni nominasyonla destekleyecek bir Avustralyalı işveren var mı? 482 ve 494’te işveren olmadan başvuru yapılamaz. İşverenin yoksa ve yaşın uygunsa Work and Holiday, Avustralya’da okuduysan mezun vizesi, yalnızca toplantı ve görüşme yapacaksan iş ziyareti vizesi gündeme gelir.
| Durumun | Vize | Rehber |
|---|---|---|
| Bir işveren seni CSOL listesindeki bir meslekte ya da yüksek maaşlı uzman bir pozisyonda tam zamanlı çalıştırmak istiyor | Skills in Demand (482) | Skills in Demand vizesi |
| İşveren Sydney, Melbourne ve Brisbane dışında, bölgesel bir yerde; en az 3 yıl deneyimin var ve 45 yaş altısın | Skilled Employer Sponsored Regional (494) | Bölgesel işveren vizesi |
| Çok uzman bir işi kısa süre (6 aya kadar) yapacaksın | Temporary Work (Short Stay Specialist) (400) | Kısa süreli uzman vizesi |
| Araştırma, sahne/film, spor, din görevi, personel değişimi gibi belirli bir faaliyet | Temporary Activity (408) | Geçici faaliyet vizesi |
| 18–30 yaş arasısın, çalışarak bir yıl Avustralya’yı gezmek istiyorsun | Work and Holiday (462) | Work and Holiday vizesi |
| Bir sponsor kurumun onaylı eğitim programında staj veya mesleki eğitim | Training (407) | Staj vizesi |
| Avustralya’da diplomanı aldın, mezuniyet sonrası çalışmak istiyorsun | Temporary Graduate (485) | Mezun vizesi |
| Yalnızca toplantı, görüşme, fuar veya sözleşme müzakeresi | Visitor (600) – Business Visitor | İş ziyareti vizesi |
| Doğrudan kalıcı oturum hedefliyorsun (puan sistemi, eyalet nominasyonu, 186) | 189, 190, 491, 186, 858 | Göçmen vizeleri |
Yanlış vizeyle çalışmak: Turist vizesiyle çalışılamaz; iş ziyareti vizesi de bir çalışma vizesi değildir. Hangi faaliyetin “çalışma” sayıldığından emin değilsen başvurmadan önce sor; yanlış vize harcın yanması ve sonraki başvurularda sorun demektir.
İşveren sponsorluğu nasıl işler? 3 adım
482 ve 494’te süreç üç ayrı başvurudan oluşur. İlk ikisi işverenin, üçüncüsü senin sorumluluğundadır. Hepsi ImmiAccount üzerinden yapılır.
- Sponsorluk (işveren). İşveren Standard Business Sponsor olarak onaylanır ya da onay için başvurmuş olur. Labour Agreement stream’inde işverenin bir işgücü anlaşmasına (labour agreement) taraf olması gerekir. Sponsorluk ücreti AUD 420.
- Nominasyon (işveren). İşveren seni belirli bir pozisyon ve meslek için aday gösterir. Pozisyonun gerçek ve tam zamanlı olması, maaşın piyasa ücretine (AMSR) ve ilgili gelir eşiğine uyması gerekir. Muafiyet yoksa işveren pozisyonu önce Avustralya’da ilan ettiğini (labour market testing) belgelemelidir. 482 nominasyonu AUD 330; 494’te nominasyon ücreti yok. 482 nominasyonu onaydan itibaren 12 ay geçerlidir.
- Vize başvurusu (sen). Nominasyonla uyumlu formu doldurur, kimlik, diploma, iş deneyimi, İngilizce ve (gerekirse) meslek denkliği belgelerini yükler, harcı ödersin. Biyometri ve sağlık muayenesi talep edilirse süresinde tamamlarsın.
İşveren nominasyon sırasında Skilling Australians Fund (SAF) katkı payını tek seferde öder. 482’de bu tutar küçük işletmelerde (yıllık ciro AUD 10 milyonun altında) her yıl veya yıl kesri için AUD 1.200, diğer işletmelerde AUD 1.800’dür. Home Affairs’in örneği: cirosu AUD 10 milyonun üzerindeki bir işletme 4 yıllık nominasyon için AUD 7.200 öder. 494’te ise SAF tek seferliktir: AUD 3.000 veya AUD 5.000.
Kural açık: İşveren SAF’ı vize başvurana yansıtamaz. Sponsor yükümlülükleri arasında sponsorluk, işe alım ve danışmanlık masraflarının da çalışana aktarılmaması var. Bir işveren bu masrafları senden istiyorsa dikkatli ol.
Sponsor işverenin diğer başlıca yükümlülükleri: AUD 250.000’in altındaki maaşlarda seni Avustralyalı çalışanlarla eşdeğer şartlarda çalıştırmak, yalnızca nomine edilen meslekte çalıştırmak, kayıt tutmak, yazılı talebin üzerine dönüş yol masrafını karşılamak ve işin sona ermesi gibi değişiklikleri 28 gün içinde Home Affairs’e bildirmek. Bu yükümlülükler genellikle sponsorluk bittikten sonra 2 yıl daha sürer.
Gelir eşikleri: CSIT ve SSIT
Maaş, nominasyonun onaylanması için en kritik şartlardan biri. Hangi eşiğin uygulanacağını nominasyonun yapıldığı tarih belirler; eşikler her yıl 1 Temmuz’da güncellenir.
| Eşik | 1 Temmuz 2026–30 Haziran 2027 nominasyonları |
|---|---|
| Core Skills Income Threshold (CSIT) | AUD 79.423 (2025–26: AUD 76.515). 482 Core Skills ve 186 nominasyonlarında uygulanır. |
| Specialist Skills Income Threshold (SSIT) | AUD 146.576 (2025–26: AUD 141.210). 482 Specialist Skills stream’inde uygulanır. |
| 494 eşiği (TSMIT) | AUD 79.423. Piyasa ücreti ayrıca bölgesel bir onay kurumu (Regional Certifying Body) tarafından değerlendirilir. |
Maaş AUD 250.000’in altındaysa işveren, mesleğin piyasa ücretini (Annual Market Salary Rate, AMSR) doğru belirlediğini ve sana bundan az ödemediğini göstermelidir; hem AMSR hem de sana ödenen maaş (ayni yan haklar hariç) ilgili eşiğin altında olamaz. 482 sahibinin maaşı vize süresi boyunca ilgili eşiği karşılamaya devam etmeli ve kural olarak tam zamanlı çalışmalıdır.
Avustralya çalışma vizesi İngilizce şartı
Türkiye, İngilizce şartından muaf tutulan pasaportlar (Kanada, Yeni Zelanda, İrlanda, Birleşik Krallık, ABD) arasında değil. Bu yüzden çoğu Türk başvuran için geçerli bir test sonucu gerekir.
| Vize | Asgari seviye (her bölümde) |
|---|---|
| 482 Core ve Specialist (13 Eylül 2025 ve sonrası testler) | IELTS (Academic veya General) 5.0; PTE Academic dinleme 33, okuma 36, yazma 29, konuşma 24; TOEFL iBT dinleme 8, okuma 8, yazma 9, konuşma 14 |
| 482 Labour Agreement | Mesleği yapmaya yeterli İngilizce; işgücü anlaşmasında farklı seviye belirlenebilir |
| 494 (Competent English) | IELTS 6; PTE Academic dinleme 47, okuma 48, yazma 51, konuşma 54; TOEFL iBT dinleme 16, okuma 16, yazma 19, konuşma 19 |
482’de test, başvurudan önceki 3 yıl içinde yapılmış olmalı. Tamamen online/evden yapılan testler (IELTS Online, TOEFL Home Edition, OET@Home gibi) kabul edilmiyor. TOEFL’da “Taking TOEFL for Australia” seçeneğini işaretlemen gerekiyor. Ortaöğretim veya üstü düzeyde en az 5 yıl tam zamanlı İngilizce eğitim gibi sınırlı muafiyetler var. Bütün test tabloları ve puan karşılıkları için: Avustralya çalışma vizesi İngilizce şartları.
Meslek denkliği ve belge dosyası
482’de meslek denkliği (skills assessment) herkes için zorunlu değil; yalnızca IMMI 18/039 düzenlemesinin kapsadığı başvuranlar için mesleğe göre TRA veya VETASSESS’ten alınır. Gerekliyse başvurudan önce başlatılmış olmalı ve referans numarası formda yazılmalı. 494’te ise muafiyet yoksa başvurudan önce denklik gerekir; 485 için alınmış bir denklik 494’te geçerli değil.
Her iki vizede de dosyanın omurgası mesleki geçmişindir. 482’de son 5 yıl içinde en az 1 yıl, 494’te ise nomine edilen meslekte en az 3 yıl tam zamanlı deneyim aranır. Türkiye’den bir başvuruda tipik belge dosyası şunlardan oluşur:
- Pasaport ve kimlik
- Diploma ve transkript
- İşveren yazıları: görev tanımı, çalışma tarihleri, haftalık çalışma saati
- SGK hizmet dökümü ve maaş bordroları
- İngilizce test sonucu
- Gerekliyse meslek denkliği sonucu veya referans numarası
- Aile üyeleri için evlilik ve doğum belgeleri
Home Affairs, İngilizce olmayan her belgenin aslıyla birlikte İngilizce tercümesini istiyor. Avustralya dışında yapılan tercümelerde tercümanın akredite olması şart değil; ancak her tercümede tercümanın adı soyadı, adresi, telefonu ve dildeki yeterliliği İngilizce olarak yazmalı.
İnfoyed Vize olarak bütün belgeleri bu kuralı karşılayan yeminli tercümeyle hazırlıyoruz; bugüne kadar hep kabul edildi. Diploma, transkript, işveren yazısı ve SGK dökümü tercümeleri için İnfoyed Tercüme‘den teklif alabilirsin.
Denklik kavramını ve belge hazırlığını Avustralya meslek denkliği (skills assessment) yazımızda anlattık.
Kısa süreli işler: 400 ve 408
400 (Short Stay Specialist): Avustralya’da makul ölçüde bulunamayan, çok uzman bir işi kısa süreli ve sürekli olmayan şekilde yapacaklar içindir. “Sürekli olmayan iş”, büyük olasılıkla 6 ay veya daha kısa sürede tamamlanacak iş demektir. Kalış süresi 6 aya kadar verilir ve uzatılamaz. Avustralyalı kurumdan görevleri, süreyi, şartları ve ücreti gösteren davet, iş teklifi veya sözleşme istenir. Sanatçı olarak sahneye çıkacaksan 400 değil 408 kullanılır. Harç AUD 535; başvuruların %90’ı 41 günde sonuçlandı.
408 (Temporary Activity): Araştırma, sahne ve film işleri, spor, davetli sosyal/kültürel etkinlik, personel değişimi, din görevi, özel programlar, süperyat mürettebatı gibi belirli faaliyetler için ayrı stream’leri olan bir vizedir. Çoğu stream’de sponsor veya destekçi gerekir; geçici faaliyet sponsorluğu AUD 420. Vize harcı AUD 535. Ayrıntılar: kısa süreli uzman vizesi ve geçici faaliyet vizesi.
Avustralya çalışma vizesi ücretleri (1 Temmuz 2026 tarifesi)
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| 482 vize harcı (üç stream) | Ana başvuran AUD 4.015; 18 yaş üstü ek başvuran AUD 4.015; 18 yaş altı AUD 1.005 |
| 494 vize harcı | Ana başvuran AUD 6.140; 18 yaş üstü ek başvuran AUD 3.070; 18 yaş altı AUD 1.535 |
| 400 ve 408 vize harcı | Ana başvuran AUD 535; 18 yaş üstü ek başvuran AUD 535; 18 yaş altı AUD 135 |
| Avustralya içinden ek harç (482, 408) | AUD 700 (subsequent temporary application charge) |
| Sponsorluk (işveren) | Standard Business Sponsor AUD 420 (482 ve 494); geçici faaliyet sponsorluğu AUD 420 (408) |
| Nominasyon (işveren) | 482: AUD 330 · 494: ücret yok |
| SAF katkı payı (işveren) | 482: yıllık AUD 1.200 veya 1.800 · 494: tek sefer AUD 3.000 veya 5.000 |
Biyometri, sağlık muayenesi, İngilizce testi, meslek denkliği ve tercüme masrafları bu tutarlara dahil değil. Harçlar başvuru reddedilse de genellikle iade edilmez.
Avustralya çalışma vizesi ne zaman çıkar?
İşveren sponsorluklu vizelerde toplam süreyi üç başvurunun süresi belirler. Home Affairs’in 2 Kasım 2026 verilerine göre (30 Eylül 2026’ya kadar karara bağlanan başvurular) 482 sponsorluk başvurularının %50’si 15 günde, %90’ı 4 ayda; 482 nominasyonlarının %50’si 36 günde, %90’ı 9 ayda sonuçlandı. Vize başvurusunda Specialist Skills stream’i en hızlısı (%90’ı 3 ayda); Core Skills’te %90’ı 9 ay, 494 Employer Sponsored’da %90’ı 20 ay sürdü.
Bu süreler yalnızca rehberdir ve her ay değişir. Eksik belge, ek belge talebi veya gecikmiş biyometri süreyi uzatır. Pratik sonuç: işverenle anlaştığın gün belge dosyanı ve tercümelerini hazırlamaya başlamak, sürenin senden kaynaklanan kısmını kısaltır.
Dürüst not: İnfoyed iş veya işveren bulmaz
Açık konuşalım: İnfoyed Vize olarak Avustralya’da iş, işveren veya sponsor bulmuyoruz ve iş teklifi vaat etmiyoruz. Sponsorluk ve nominasyon tamamen işverenin sorumluluğudur. Senden “iş bulma garantisi” karşılığında ücret isteyen birine karşı dikkatli ol. Bizim işimiz, işverenin ve nominasyonun hazır olduğunda vize tarafını eksiksiz hazırlamak: belge dosyası, yeminli tercüme, meslek denkliği için belge hazırlığı, ImmiAccount başvurusu ve takibi. Kalıcı göç stratejisi, puan hesabı veya hukuki değerlendirme gereken durumlarda bir Avustralya göçmenlik danışmanına veya avukatına danışmanı öneririz.
Yolu tarif edelim mi, seni götürelim mi?
Bu sayfada çalışma vizelerinin bütün yolunu anlattık; işverenin hazırsa istersen kendin de başvurabilirsin. Ama bu vizelerde dosyan aylarca bekleyebilir ve nominasyonla çelişen tek bir bilgi bu bekleyişin sonunda ret anlamına gelebilir. Biz istersen yolu tarif ederiz, istersen seni VIP araçla kapıya kadar götürürüz: vize seçiminden ImmiAccount formuna, belge dosyasından yeminli tercümeye kadar her şey bizde. Sen yalnızca istenirse parmak izini verirsin.
Dosyan senin yerine konuşsun
Görevli seni tanımıyor; önünde işverenin nominasyonu, senin başvuru formun ve belgelerin var. Diplomanın, iş deneyimi yazılarının, SGK dökümünün ve İngilizce sonucunun nominasyondaki meslekle aynı hikâyeyi anlatması gerekiyor. Görev tanımı ile mesleğin uyuşmaması ya da tarihlerdeki bir tutarsızlık, sonraki bütün başvurularında sorulacak bir ret kaydına dönüşebilir.
Bu yüzden dosyanı birlikte hazırlayalım. Nominasyonu okuyalım, deneyim belgelerini meslek tanımıyla karşılaştıralım, formu belgelerinle birebir tutarlı dolduralım, Türkçe belgelerini yeminli tercümeyle hazırlayalım. Hedefimiz hatayı en aza indirmek.
Avustralya çalışma vizesi rehberleri
İnfoyed Vize ile Avustralya çalışma vizesi
Vize senin için ne kadar önemliyse bizim için de o kadar önemli. Çalışma vizelerinde rolümüz net: işvereni sen bulursun, sponsorluk ve nominasyonu işveren yapar; biz vize dosyanı, belgelerini ve yeminli tercümelerini hazırlar, başvurunu takip ederiz.
Farkımız: Tercüme ve vize dosyası aynı çatı altında hazırlanıyor. Diploma, transkript, işveren yazısı veya SGK dökümündeki bir isim ya da tarih hatası, başvuru gönderilmeden en başta yakalanıyor.
- Ücretsiz ön değerlendirme ve doğru vizenin/stream’in belirlenmesi
- Nominasyon ile vize dosyası arasında tutarlılık kontrolü
- ImmiAccount başvuru formunun senin adına İngilizce doldurulması
- Sana özel belge listesi: diploma, transkript, iş deneyimi belgeleri, SGK dökümü
- Bütün belgelerin kontrolü ve yeminli tercümesi
- Meslek denkliği (skills assessment) için belge hazırlığında destek
- Harç ödemesi, biyometri ve (gerekirse) sağlık muayenesi takibi
- Ek belge taleplerinin yanıtlanması
- Daha önce ret aldıysan ret analizi
Ücret: Ücretsiz ön değerlendirmede bildirilir.
Video alanı: Avustralya’ya gönderdiğimiz danışanlarımızın videoları buraya eklenecek
Avustralya çalışma vizesi hakkında sık sorulan sorular
Avustralya çalışma vizesi ücreti ne kadar?
1 Temmuz 2026 tarifesine göre Skills in Demand (482) vize harcı ana başvuran için AUD 4.015, bölgesel işveren vizesi (494) AUD 6.140, 400 ve 408 vizeleri AUD 535. İşveren ayrıca sponsorluk (AUD 420), 482 için nominasyon (AUD 330) ve SAF katkı payı öder.
İşverenim olmadan Avustralya çalışma vizesine başvurabilir miyim?
482 ve 494’e hayır; ikisinde de işverenin sponsorluğu ve nominasyonu şart. 18–30 yaş arasındaysan Work and Holiday (462), Avustralya’da okuyup mezun olduysan Temporary Graduate (485) değerlendirilebilir. Puan sistemli kalıcı göç vizeleri için göçmen vizeleri sayfamıza bak.
İnfoyed bana Avustralya’da iş bulabilir mi?
Hayır. İş, işveren veya sponsor bulmuyoruz ve iş teklifi vaat etmiyoruz. İşverenin ve nominasyonun hazır olduğunda vize dosyanı, yeminli tercümelerini ve başvurunu hazırlıyoruz.
482 vizesinde yaş sınırı var mı?
Hayır, 482’de yaş şartı yok. 494’te ise başvuruda 45 yaşın altında olman gerekir; bazı akademisyenler, bilim insanları ve tıp doktorları gibi istisnalar var.
Avustralya çalışma vizesi için hangi İngilizce puanı gerekir?
482 Core ve Specialist stream’lerinde her bölümden en az IELTS 5.0 (veya PTE, TOEFL gibi eşdeğer test). 494’te Competent English, yani her bölümden IELTS 6 veya eşdeğeri. Türkiye muaf ülkeler arasında değil.
Asgari maaş şartı ne kadar?
1 Temmuz 2026–30 Haziran 2027 arasında yapılan nominasyonlarda Core Skills için AUD 79.423, Specialist Skills için AUD 146.576. 494’te eşik AUD 79.423. Maaş ayrıca mesleğin piyasa ücretinden (AMSR) düşük olamaz.
SAF ücretini ben mi ödüyorum?
Hayır. Skilling Australians Fund katkı payını işveren öder ve Home Affairs’e göre bu tutarı vize başvurana yansıtamaz. Sponsorluk ve işe alım masrafları da çalışana aktarılamaz.
Çalışma vizesiyle kalıcı oturum alabilir miyim?
482 sahibi, işvereni onu Employer Nomination Scheme (186) için aday gösterirse kalıcı oturuma başvurabilir. 494 sahibi ise vizeyi en az 3 yıl tuttuktan sonra 191’e başvurabilir. Her iki yolda da şartları karşılaman gerekir; sonuç garanti değildir.
Avustralya çalışma vizesi ne kadar sürede çıkar?
Home Affairs’in Kasım 2026 verilerine göre 482 Specialist Skills başvurularının %90’ı 3 ayda, Core Skills başvurularının %90’ı 9 ayda, 494 Employer Sponsored başvurularının %90’ı 20 ayda sonuçlandı. Sponsorluk ve nominasyon süreleri bunlara eklenir.